बरोबर उत्तर आहे सुंदरी. महत्वाचे मुद्दे • सुंदरीची झाडे ही खारफुटीच्या जंगलात आढळणारी सर्वात प्रमुख प्रजाती आहे. ही झाडे खारट किनारी परिसंस्थेशी जुळवून घेतात आणि भरतीच्या प्रदेशात वाढतात. • खारफुटीच्या जंगलांची ओळख म्हणजे त्यांची खाऱ्या पाण्यात (brackish water) टिकून राहण्याची क्षमता, जिथे गोडे आणि खारे पाणी मिसळतात. सुंदरीची झाडे विशेषतः या वातावरणाशी जुळवून घेतात. • सुंदरीचे झाड हेरिटिएरा (Heritiera) या प्रजातीतील आहे आणि ते बांधकाम आणि फर्निचर बनवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या टिकाऊ लाकडासाठी ओळखले जाते. • भारत आणि बांगलादेशातील सुंदरबन प्रदेशाला सुंदरीच्या झाडाचे नाव देण्यात आले आहे, कारण या भागात ही झाडे मुबलक प्रमाणात आढळतात. सुंदरबनचे खारफुटीचे जंगल हे युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ आहे. • समुद्रकिनाऱ्यांचे धूप होण्यापासून संरक्षण करण्यासाठी खारफुटीची जंगले महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात आणि विविध सागरी प्रजातींसाठी प्रजनन क्षेत्र म्हणून काम करतात. सुंदरीची झाडे या परिसंस्थेचे जतन करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देतात. अतिरिक्त माहिती • अर्जुनची झाडे: • अर्जुनची झाडे (Terminalia arjuna) सामान्यतः नदीच्या काठावर आढळतात आणि ती खारफुटी परिसंस्थेचा भाग नाहीत. • ते त्यांच्या औषधी गुणधर्मांसाठी ओळखले जातात, विशेषतः हृदयाशी संबंधित रोगांवर उपचार करण्यासाठी. • ते भारतीय उपखंडात मोठ्या प्रमाणावर वितरीत आहेत आणि गैर-क्षारयुक्त वातावरणात वाढतात. • देवदारची झाडे: • देवदारची झाडे (Cedrus deodara) ही हिमालयीन प्रदेशात आढळणारी शंकूच्या आकाराची झाडे आहेत. • ती थंड हवामानाशी आणि उच्च उंचीशी जुळवून घेतात, त्यामुळे ती खारफुटी परिसंस्थेसाठी योग्य नाहीत. • देवदार लाकूड त्याच्या टिकाऊपणा, सुगंध आणि कीटकांना प्रतिकारशक्ती यासाठी खूप महत्वाचे आहे. • कॅक्टि (निवडुंग): • कॅक्टि (निवडुंग) हे शुष्क आणि वाळवंटी हवामानाशी जुळवून घेतात, खारे किंवा किनारी वातावरणाशी नाही. • ते त्यांच्या ऊतींमध्ये पाणी साठवतात आणि पाण्याचे नुकसान कमी करण्यासाठी त्यांच्यात काटे असतात, जे वाळवंटी वनस्पतींचे वैशिष्ट्य आहे. • कॅक्टि (निवडुंग) सामान्यतः थार वाळवंटासारख्या किंवा इतर शुष्क भागात आढळतात, परंतु ते खारफुटी परिसंस्थेशी संबंधित नाहीत. • खारफुटीची जंगले: • खारफुटीची जंगले किनारी प्रदेशात आढळतात, विशेषत: उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय प्रदेशात जसे की सुंदरबन, अंदमान आणि निकोबार बेटे आणि गुजरातचा किनारा. • या जंगलांमध्ये सुंदरी, ऱ्हायझोफोरा (Rhizophora), ॲव्हिसेनिया (Avicennia) आणि सोननेरेशिया (Sonneratia) यांसारख्या प्रजातींचे वर्चस्व आहे. • खारफुटीची वने धूप, वादळांपासून येणाऱ्या लाटा आणि त्सुनामी यांपासून किनारी भागांचे संरक्षण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहेत. महत्वाचे मुद्दे • खारफुटीच्या झाडांचे अनुकूलन: • खारफुटीच्या झाडांमध्ये पाण्यात स्थिर राहण्यासाठी आणि हवेतून ऑक्सिजन शोषून घेण्यासाठी आधारमुळे (prop roots) आणि श्वसनमुळे (pneumatophores) यांसारखी विशेष मुळे असतात. • ते खारट परिस्थितीत टिकून राहण्यासाठी क्षार-वगळण्याची किंवा क्षार-उत्सर्जित करण्याची यंत्रणा दर्शवतात. • त्यांची पाने जाड आणि मेणयुक्त असतात, ज्यामुळे पाण्याचे नुकसान कमी होते आणि काही प्रजातींमध्ये जास्तीचे मीठ बाहेर टाकण्यासाठी क्षार ग्रंथी (salt glands) असतात. • खारफुटीचे जागतिक महत्त्व: • खारफुटीची जंगले अंदाजे 123 पेक्षा जास्त देशांमध्ये आढळतात, जी सुमारे 137,000 चौरस किलोमीटर क्षेत्र व्यापतात. • सर्वात मोठे खारफुटीचे जंगल सुंदरबन आहे, जे भारत आणि बांगलादेश यांनी सामायिक केले आहे. • खारफुटी कार्बन सिंक (carbon sinks) म्हणून काम करतात, ज्यामुळे हवामान बदलाचे परिणाम कमी होण्यास मदत होते.