सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे.
In News
• पॅरिस कराराचे कलम 6 COP29 मध्ये पूर्णपणे कार्यान्वित झाले. भारताने जपानसोबत संयुक्त क्रेडिटिंग मेकॅनिझम (JCM) वर स्वाक्षरी करून जागतिक कार्बन बाजारपेठेत प्रवेश केला, ज्यामुळे हवामान वित्त आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरण मार्गांना बळकटी मिळाली.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• कलम 6 मध्ये बाजार आणि गैर-बाजार दृष्टिकोन याद्वारे हवामान उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी देशांमधील ऐच्छिक सहकार्याची रूपरेषा दिली आहे, जे आंतरराष्ट्रीय कार्बन सहकार्याचा आधारस्तंभ आहे. म्हणून, विधान I बरोबर आहे.
• कलम 6.2 देशांना कठोर लेखा नियमांनुसार आंतरराष्ट्रीय स्तरावर हस्तांतरित शमन परिणाम (ITMOs) हस्तांतरित करण्यास अनुमती देते, ज्यामध्ये दुहेरी गणना टाळण्यासाठी पारदर्शकता आणि संबंधित समायोजनांची आवश्यकता असते. म्हणून, विधान II बरोबर आहे.
पूरक माहिती:
• कलम 6.2 - सहकारी दृष्टिकोन आणि ITMO व्यापार.
• कलम 6.4 - संयुक्त राष्ट्र-पर्यवेक्षित क्रेडिटिंग यंत्रणा (CDM चा उत्तराधिकारी).
• कलम 6.8 - तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि क्षमता बांधणीसारखे गैर-बाजार दृष्टिकोन.
• भारताने हरित हायड्रोजन, ऑफशोअर पवन ऊर्जा, टिकाऊ विमान इंधन (SAF), आणि प्रगत ऊर्जा साठवण यासह कलम 6 अंतर्गत 13 प्राधान्य क्षेत्रे निश्चित केली आहेत.
• जपानसोबतचे JCM उच्च-तंत्रज्ञान हस्तांतरण, मजबूत लेखा आणि कमी कार्बन सोल्यूशन्ससाठी वित्तपुरवठा पुरवते.
The correct answer is Option 3
In News
• Article 6 of the Paris Agreement became fully operational at COP29. India entered global carbon markets by signing the Joint Crediting Mechanism (JCM) with Japan, strengthening climate finance and technology transfer pathways.
Explanation & Key Takeaways:
• Article 6 outlines voluntary cooperation among countries to achieve climate goals through market and non-market approaches, forming the backbone of international carbon cooperation. Hence, Statement I is correct.
• Article 6.2 allows the transfer of Internationally Transferred Mitigation Outcomes (ITMOs) between countries under strict accounting rules, requiring transparency and corresponding adjustments to avoid double counting. Hence, Statement II is correct.
Related Concepts:
• Article 6.2 – Cooperative approaches & ITMO trading.
• Article 6.4 – UN-supervised crediting mechanism (successor to CDM).
• Article 6.8 – Non-market approaches such as technology transfer and capacity building.
• India has identified 13 priority areas under Article 6, including green hydrogen, offshore wind, sustainable aviation fuel (SAF), and advanced energy storage.
• JCM with Japan supports high-end technology transfer, robust accounting, and financing for low-carbon solutions.