खालील विधाने विचारात घ्या. (a) महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार रेखावृत्तीय विस्तारापेक्षा कमी आहे. (b) महाराष्ट्र राज्यातून कर्कवृत्त जाते. (c) महाराष्ट्राची पूर्व-पश्चिम लांबी सुमारे 800 कि.मी. आहे. (d) महाराष्ट्राचे क्षेत्रफळ 3,07,713 चौ. कि.मी. आहे. वरीलपैकी कोणते विधान / विधाने बरोबर आहेत ?

पर्याय (Options):

फक्त (a)

फक्त (a) आणि (b)

फक्त (c) आणि (b)

अचूक उत्तर (Official Answer)

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)

योग्य उत्तर (a), (c) आणि (d) आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • विधान (a): महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार रेखावृत्तीय विस्तारापेक्षा कमी आहे. • महाराष्ट्र 16°07'N आणि 22°12'N अक्षांश आणि 72°36'E आणि 80°54'E रेखांश यांच्यामध्ये आहे. हे दर्शविते की रेखावृत्तीय विस्तार (सुमारे 8°) अक्षवृत्तीय विस्तारापेक्षा (सुमारे 6°) जास्त आहे. • त्यामुळे, विधान (a) योग्य आहे. • विधान (b): कर्कवृत्त महाराष्ट्रातून जाते. • कर्कवृत्त (23°30'N अक्षांश) महाराष्ट्रातून जात नाही. ते गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, झारखंड, पश्चिम बंगाल, त्रिपुरा आणि मिझोराम या राज्यांमधून जाते. • त्यामुळे, विधान (b) अयोग्य आहे. • विधान (c): महाराष्ट्राची पूर्व-पश्चिम लांबी सुमारे 800 किमी आहे. • महाराष्ट्राचे पूर्व-पश्चिम अंतर अंदाजे 800 किमी आहे, जे राज्याच्या पश्चिम किनारपट्टीपासून पूर्वेकडील सीमेपर्यंत पसरलेले आहे. • त्यामुळे, विधान (c) योग्य आहे. • विधान (d): महाराष्ट्राचे क्षेत्रफळ 3,07,713 चौ. किमी आहे. • महाराष्ट्राचे एकूण क्षेत्रफळ अंदाजे 3,07,713 चौरस किलोमीटर आहे, ज्यामुळे ते क्षेत्रफळानुसार भारतातील तिसरे सर्वात मोठे राज्य आहे. • त्यामुळे, विधान (d) योग्य आहे. • म्हणून, योग्य उत्तर (a), (c), आणि (d) आहे. पूरक माहिती: • महाराष्ट्राचे भूगोल: • महाराष्ट्र भारताच्या पश्चिम भागात स्थित आहे, ज्याच्या सीमेवर गोवा, कर्नाटक, तेलंगणा, छत्तीसगड, गुजरात, आणि मध्य प्रदेश आहेत. • राज्याला अरबी समुद्राला लागून सुमारे 720 किमी लांबीचा किनारा लाभलेला आहे. • त्याच्या भूभागात पश्चिम घाट (सह्याद्री पर्वत), पठारे आणि मैदाने यांचा समावेश आहे. • अक्षवृत्तीय आणि रेखावृत्तीय विस्तार: • राज्याचा अक्षवृत्तीय विस्तार 16°07'N ते 22°12'N दरम्यान आहे. • रेखावृत्तीय विस्तार 72°36'E ते 80°54'E दरम्यान आहे, ज्यामुळे त्याचा रेखावृत्तीय विस्तार अक्षवृत्तीय विस्तारापेक्षा मोठा आहे. • कर्कवृत्त: • कर्कवृत्त 23°30'N अक्षांशावर आहे. • ते महाराष्ट्रातून जात नाही परंतु गुजरात, मध्य प्रदेश आणि पश्चिम बंगाल यांसारख्या इतर राज्यांमधून जाते. • क्षेत्रफळ आणि परिमाणे: • महाराष्ट्र 3,07,713 चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ व्यापतो, ज्यामुळे ते राजस्थान आणि मध्य प्रदेश नंतर भारतातील तिसरे सर्वात मोठे राज्य आहे. • राज्याची पूर्व-पश्चिम लांबी अंदाजे 800 किमी आहे. महत्त्वाची टीप: • पश्चिम घाट: युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ, त्याच्या जैवविविधतेसाठी ओळखला जातो. • नद्या: महाराष्ट्रातील प्रमुख नद्यांमध्ये गोदावरी, कृष्णा, तापी आणि भीमा यांचा समावेश आहे. • हवामान: महाराष्ट्रात उष्णकटिबंधीय हवामान आढळते, मान्सून हे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. • प्रशासकीय विभाग: महाराष्ट्रात 36 जिल्हे आहेत, ज्यांना सहा महसूल विभागांमध्ये गटबद्ध केले आहे.

The correct answer is (a), (c) and (d). Explanation & Key Takeaways: • Statement (a): The latitudinal extension of Maharashtra is less than the longitudinal extension. • Maharashtra is located between 16°07'N and 22°12'N latitudes and 72°36'E and 80°54'E longitudes. This shows that the longitudinal extension (approximately 8°) is greater than the latitudinal extension (approximately 6°). • Hence, statement (a) is correct. • Statement (b): The Tropic of Cancer passes through Maharashtra. • The Tropic of Cancer (23°30'N latitude) does not pass through Maharashtra. It passes through states such as Gujarat, Rajasthan, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Jharkhand, West Bengal, Tripura, and Mizoram. • Hence, statement (b) is incorrect. • Statement (c): The east-west length of Maharashtra is about 800 km. • The east-west distance of Maharashtra is approximately 800 km, which spans from the western coastal regions to the eastern borders of the state. • Hence, statement (c) is correct. • Statement (d): The area of Maharashtra is 3,07,713 sq. km. • Maharashtra has a total area of approximately 3,07,713 square kilometers, making it the third-largest state in India by area. • Hence, statement (d) is correct. • Hence, the correct answer is (a), (c), and (d). Related Concepts: • Geography of Maharashtra: • Maharashtra is located in the western part of India, bordered by Goa, Karnataka, Telangana, Chhattisgarh, Gujarat, and Madhya Pradesh. • The state has a coastline of approximately 720 km along the Arabian Sea. • Its terrain includes Western Ghats (Sahyadri Hills), plateaus, and plains. • Latitudinal and Longitudinal Extent: • The state’s latitudinal extent is between 16°07'N to 22°12'N. • The longitudinal extent is between 72°36'E to 80°54'E, which makes its longitudinal extension larger than latitudinal. • Tropic of Cancer: • The Tropic of Cancer lies at 23°30'N latitude. • It does not pass through Maharashtra but passes through other states such as Gujarat, Madhya Pradesh, and West Bengal. • Area and Dimensions: • Maharashtra covers an area of 3,07,713 square kilometers, making it the third-largest state in India after Rajasthan and Madhya Pradesh. • The state’s east-west length is approximately 800 km. Important Notes: • Western Ghats: A UNESCO World Heritage Site, known for its biodiversity. • Rivers: Major rivers in Maharashtra include the Godavari, Krishna, Tapi, and Bhima. • Climate: Maharashtra experiences a tropical climate, with monsoons being a key feature. • Administrative Divisions: Maharashtra has 36 districts, grouped into six revenue divisions.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):