General Science
Periodic Table
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
गलगंडच्या उपचारासाठी कोणते समस्थानिक वापरले जाते?
Which isotope is used in the treatment of goiter?
पर्याय (Options):
A
कोबाल्ट समस्थानिक
B
युरेनियमचे समस्थानिक
C
प्लुटोनियमचे समस्थानिक
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
आयोडीन समस्थानिक
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
आयोडीन समस्थानिक हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
संकल्पना:
• आवर्त सारणीतील मूलद्रव्ये त्यांच्या विशिष्ट अणुअंकानी ओळखले जातात.
• मूलद्रव्याचा अणुअंक (Z), म्हणजे अणुकेंद्रकात असलेल्या प्रोटॉनची संख्या होय. मूलद्रव्याचे अणुवस्तुमान किंवा वस्तुमानांक (A), म्हणजे अणुकेंद्रकात असलेल्या प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉनची बेरीज होय.
• समस्थानिक हे एकाच मूलद्रव्याच्या रासायनिक प्रजाती किंवा प्रकार आहेत, ज्यांचे अणुअंक समान असते, परंतु वस्तुमानांक भिन्न असते.
• यावरून असे दिसून येते की, या प्रकारांमधील प्रोटॉनची संख्या समान असते, परंतु ते न्यूट्रॉनच्या संख्येत भिन्न असतात.
स्पष्टीकरण:
• समस्थानिकांमध्ये विस्तृत वैद्यकीय अनुप्रयोग आहेत.
• आयोडीनमध्ये सुमारे 34 समस्थानिक आढळतात. ^(127)I हे एकमेव स्थिर नैसर्गिकरित्या आढळणारे समस्थानिक वगळता, आयोडीनचे बहुतेक समस्थानिक किरणोत्सारी आहेत.
• ^(131)I किंवा आयोडीन-131 हे एक किरणोत्सारी समस्थानिक आहे, जे थायरॉईड ग्रंथीशी संबंधित असलेल्या गलगंड रोगाच्या उपचारात वापरले जाते.
पूरक माहिती:
• कोबाल्ट - 60 सारख्या काही किरणोत्सारी समस्थानिकांचा उपयोग कर्करोगांसारख्या प्राणघातक आजाराच्या वैद्यकीय उपचारात केला जातो.
• युरेनियम - 235 चा उपयोग अणुविखंडन व वीजनिर्मितीसाठी केला जातो.
• किरणोत्सारी समस्थानिकांचा वापर भूमिगत पाईपमधील भेगा (गळती) शोधण्यासाठी केला जातो. उदाहरणार्थ: सोडियम -24.