MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Human body FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

मानवी शरीरातील सर्वात मोठा अवयव, जो संरक्षक अडथळा म्हणून, शरीराचे तापमान नियंत्रित करण्यासाठी आणि पाण्याची हानी टाळण्यासाठी ओळखला जातो, तो आहे:

The largest organ in the human body, recognized for its functions as a protective barrier, in regulating body temperature, and preventing water loss, is:

पर्याय (Options):
A

फुफ्फुसे

B

त्वचा

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

वृक्क

D

जठर

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर त्वचा आहे. मुख्य मुद्दे • त्वचा हे मानवी शरीरातील सर्वात मोठे अवयव आहे, प्रौढांमध्ये त्याचे सरासरी क्षेत्रफळ सुमारे 1.5 ते 2 चौरस मीटर असते. • हे रोगजनक, हानिकारक पदार्थ आणि अतिनील किरणोत्सर्ग यांसारख्या पर्यावरणीय धोक्यांपासून संरक्षक अडथळा म्हणून कार्य करते. • घाम येणे आणि रक्तवाहिन्या विस्फारणे (vasodilation) यांसारख्या प्रक्रियेद्वारे शरीराचे तापमान राखण्यास मदत करून त्वचा शरीराचे तापमान नियंत्रित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. • हे अर्ध-पारगम्य (semi-permeable) पडदा म्हणून कार्य करून पाण्याचे नुकसान टाळते, योग्य आर्द्रता आणि इलेक्ट्रोलाइट संतुलन सुनिश्चित करते. • त्वचा संवेदी अवयव म्हणून देखील कार्य करते, विशिष्ट चेतातंतूंच्या टोकांद्वारे तापमान, दाब, वेदना आणि स्पर्श शोधते. अतिरिक्त माहिती • फुफ्फुसे: • फुफ्फुसे हे श्वसनसंस्थेचे महत्त्वाचे अवयव आहेत, जे श्वासोच्छवासादरम्यान ऑक्सिजन आणि कार्बन डायऑक्साइडच्या देवाणघेवाणीसाठी जबाबदार असतात. • त्यांना सर्वात मोठे अवयव म्हणून वर्गीकृत केले जात नाही परंतु रक्तातील ऑक्सिजनची योग्य पातळी राखण्यासाठी ते आवश्यक आहेत. • मानवी फुफ्फुसे स्पंजसारखी पोत (texture) असलेली असतात आणि त्यात लाखो वायुकोश (alveoli) असतात, जे वायूंच्या देवाणघेवाणीस मदत करतात. • फुफ्फुसे रक्तप्रवाहात कार्बन डायऑक्साइडची पातळी नियंत्रित करून शरीराचा pH समतोल राखण्यास देखील मदत करतात. • मूत्रपिंड: • मूत्रपिंड हे मूत्रसंस्थेतील घेवड्याच्या आकाराचे अवयव आहेत, जे प्रामुख्याने रक्तातील टाकाऊ पदार्थ आणि अतिरिक्त पदार्थ गाळण्यासाठी जबाबदार असतात. • ते शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट संतुलन राखतात आणि रेनिनसारख्या संप्रेरकांच्या निर्मितीद्वारे रक्तदाब नियंत्रित करतात. • मूत्रपिंड एरिथ्रोपोएटिन (erythropoietin) स्रवून लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीमध्ये देखील महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. • शारीरिक कार्यांसाठी महत्त्वाचे असले तरी, ते मानवी शरीरातील सर्वात मोठे अवयव नाहीत. • पोट: • पोट हे पचनसंस्थेतील एक स्नायू अवयव आहे जे यांत्रिक आणि रासायनिक पचनाद्वारे अन्नाच्या विघटनास मदत करते. • ते हायड्रोक्लोरिक आम्ल आणि पेप्सिनसह गॅस्ट्रिक रस स्रवते, ज्यामुळे प्रथिने पचतात. • पोट पोषक तत्वांच्या शोषणासाठी आवश्यक आहे परंतु त्वचेच्या तुलनेत ते खूप लहान आहे. • ते त्याच्या आम्लयुक्त वातावरणामुळे हानिकारक जीवाणूंचा नाश करून रोगप्रतिकारशक्तीमध्ये देखील भूमिका बजावते. • मानवी शरीर आणि अवयव प्रणाली: • मानवी शरीर जीवन टिकवून ठेवण्यासाठी एकत्र काम करणाऱ्या अनेक अवयव प्रणालींनी बनलेले आहे, ज्यात रक्ताभिसरण, श्वसन, पचन आणि त्वचेची प्रणाली (integumentary systems) यांचा समावेश आहे. • त्वचेची प्रणाली, ज्यात त्वचा, केस, नखे आणि ग्रंथी यांचा समावेश आहे, ही सर्वात दृश्यमान प्रणाली आहे आणि शरीराच्या संरक्षणाची पहिली फळी म्हणून कार्य करते. • प्रत्येक अवयव प्रणालीची विशिष्ट कार्ये आहेत, जी मानवी शरीररचनेची गुंतागुंत आणि परस्परावलंबित्व दर्शविते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('वृक्क') आणि पर्याय 2 ('त्वचा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

• पोट पोषक तत्वांच्या शोषणासाठी आवश्यक आहे परंतु त्वचेच्या तुलनेत ते खूप लहान आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फुफ्फुसे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचा' हे ठरते. • पर्याय 3 ('वृक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जठर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('त्वचा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):