सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
संकल्पना:
पारा:-
• हे सामान्यत: क्विकसिल्वर म्हणून ओळखले जाते आणि पूर्वी त्याला हायड्राजायरम असे नाव होते.
• पारा हा एकमेव धातू मुलद्रव्य आहे जे सामान्य तापमानाला द्रव असते.
• जगभरात पाऱ्याचे साठे मुख्यत्वे सिनाबार (मर्क्युरिक सल्फाइड) च्या रुपात आढळतात.
• पाऱ्याचा वापर -
• तापमापी, वायुदाबमापी, दाबमापी, रक्तदाबमापी, प्लव व्हाल्व, पारा कळ, पारा पुनरेषी, फ्लोरोसंट दिवे इत्यादी.
• पाऱ्यामध्ये अनेक धातू जसे की सोने व चांदी हे विरघळतात आणि त्याचे पारदसंमिश्र तयार होते.
पारा इतका सघन असतो की त्यावर लोह देखील तरंगू शकते.
ρmercury = 13.6 g/cm3 = 13.6 × 1000 = 13600 kg/m3
ρiron = 7.8 gm/cm3 = 7.8 × 1000 = 7800 kg/m3
• लोह हे पाऱ्यावर तरंगते पण पाण्यामध्ये बुडते कारण पाऱ्याची घनता ही लोहापेक्षा जास्त असते पण पाण्यापेक्षा कमी असते.
Concept:
Mercury:-
• It is commonly known as quicksilver and was formerly named hydrargyrum.
• Mercury is the only metallic element that is liquid at room temperature.
• Mercury occurs in deposits throughout the world mostly as cinnabar (mercuric sulfide).
• Mercury is used in -
• thermometers, barometers, manometers, sphygmomanometers, float valves, mercury switches, mercury relays, fluorescent lamps etc.
• Mercury dissolves many metals such as gold and silver to form amalgams.
Mercury is so dense that even iron can float on it
ρmercury = 13.6 g/cm^(3) = 13.6 × 1000 = 13600 kg/m3
ρ_(iron) = 7.8 gm/cm3 = 7.8 × 1000 = 7800 kg/m3
• Iron Floats on mercury but sink in water due to the density of mercury is greater than Iron so, iron floats on mercury.
• Whereas iron sinks in water because The density of water is less than iron.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('सोडियम') आणि पर्याय 4 ('पारा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('sodium') with Option 4 ('mercury'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'पारा'. Chemical Bond and Molecular Structureचा थेट संबंध 'पारा' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'mercury'. Connect Chemical Bond and Molecular Structure directly to 'mercury'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('सोडियम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पारा' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('मॅग्नेशियम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पारा' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('मॅंगनीज'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पारा' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('पारा') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('sodium'): Incorrect. As per official verified records, 'mercury' is the valid fact.
• Option 2 ('magnesium'): Incorrect. As per official verified records, 'mercury' is the valid fact.
• Option 3 ('maganese'): Incorrect. As per official verified records, 'mercury' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('mercury').