MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Periodic Table FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणते मूलद्रव्य राज वायू नाही?

Which of the following elements is not a Noble gas?

पर्याय (Options):
A

अरगॉन

B

क्रिप्टन

C

अ‍ॅक्टिनियम

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

रेडॉन

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
अ‍ॅक्टिनियम हे बरोबर उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: अ‍ॅक्टिनियम: • 1899 मध्ये अँड्र्यू डेबियरने याचा शोध लावला होता. • त्याने ते युरेनियम अयस्क पिचब्लेंडे (युरेनियम ऑक्साईड, U3O8) पासून काढले जे अत्यल्प प्रमाणात आढळते. • अ‍ॅक्टिनियम हा एक मऊ, चांदीसारखा पांढरा किरणोत्सारी धातू आहे, तो अंधारात निळा चमकतो कारण त्याची तीव्र किरणोत्सर्ग त्याच्या सभोवतालची हवा उत्तेजित करते. • अ‍ॅक्टिनियम हा अल्फा किरणांचा एक अतिशय शक्तिशाली स्त्रोत आहे परंतु संशोधनाबाहेर क्वचितच वापरला जातो. • संशोधनासाठी वापरले जाणारे अ‍ॅक्टिनियम हे रेडियम-226 च्या न्यूट्रॉन माऱ्याद्वारे बनवले जाते. • युरेनियम धातूंमध्ये अ‍ॅक्टिनियम देखील नैसर्गिकरित्या आढळते. राज वायू: • आवर्त सारणीच्या अगदी उजव्या टोकाला जड वायू अधातू असतात. • ते सर्व मिळून आवर्त सारणीचा 18 वा गट तयार करतात. • त्यांच्याकडे स्थिर इलेक्ट्रॉनी संरूपण आहे म्हणजे, त्यांचे सर्व इलेक्ट्रॉनिक कक्षा पूर्णपणे भरलेल्या आहेत. • राज वायू हा रासायनिक मूलद्रव्यांचा समूह आहे जो इतर मूलद्रव्यांशी संवाद साधत नाही. • सामान्य आहे कारण त्यांच्या इलेक्ट्रॉन कक्षा पूर्ण आणि इलेक्ट्रॉनने भरलेल्या आहेत. • हेलियम, निऑन, अरगॉन, क्रिप्टन, झेनॉन आणि रेडॉन. • ही मूलद्रव्ये आवर्त सारणीच्या अठराव्या गटात आहेत. • राज वायूंमध्ये वातावरणातील 0.93% आकारमान आणि वस्तुमान 1.29% असते. महत्त्वाची टीप: राज वायूंचे गुणधर्म: • खोलीच्या परिस्थितीत वायू म्हणून दाखवा. • रंग नाही आणि गंध नाही. • 8 इलेक्ट्रॉन समतुल्य आहेत. • केवळ विशेष परिस्थितीत वाहने तयार करतात. • हे द्रवीकरण आणि उर्ध्वपातनाद्वारे हवेतून काढले जाते. • एकल-अणू वायूंच्या स्वरूपात आढळतात. • त्यांच्या अणूंमधील अत्यंत कमकुवत अंतर्गत आकर्षण असते. • त्यात वितळणआणि उत्कलन प्रमाण खूप कमी आहे. राज वायूंचे इलेक्ट्रॉनी संरूपण. • He = 1s2 • Ne = [He]2s22p6 • Ar = [Ne]3s23p6 • Kr = [Ar]3d104s24p6 • Xe = [Kr]4d105s25p6 • Rd = [Xe]4f145d106s26p6 पूरक माहिती: • झेनॉन (Xe) वायूला स्ट्रेंजर गॅस असेही म्हणतात. • त्याला 'स्ट्रेंजर गॅस' असे म्हणतात कारण 'झेनॉन' या शब्दाचा अर्थ ग्रीक भाषेत 'स्ट्रॅन्ज' असा होतो. • राज वायू झेनॉनमध्ये सर्वात जास्त वितळण बिंदू आहे. • 1898 मध्ये विल्यम रामसे आणि मॉरिस ट्रॅव्हर्स यांनी याचा शोध लावला होता. • तो हवेपेक्षा 4.5 पट जास्त जड आहे. • झेनॉन रंगहीन, गंधहीन आणि चवहीन आहे. • हा विकिरण शोधण्यासाठी उपकरणांमध्ये वापरले जाते.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram

स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता

Solution Diagram

स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता

Solution Diagram

Solution Diagram

Solution Diagram

Solution Diagram

परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'अ‍ॅक्टिनियम' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'अ‍ॅक्टिनियम'. Periodic Tableचा थेट संबंध 'अ‍ॅक्टिनियम' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('अरगॉन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अ‍ॅक्टिनियम' हे ठरते. • पर्याय 2 ('क्रिप्टन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अ‍ॅक्टिनियम' हे ठरते. • पर्याय 4 ('रेडॉन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अ‍ॅक्टिनियम' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('अ‍ॅक्टिनियम') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):