MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Forces FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

सपाट पृष्ठभागावर टाकल्यावर पाण्याची थेंब नेहमी गोलाकार आकार का घेतात?

Why do water droplets always take a round shape when dropped onto plane surfaces?

पर्याय (Options):
A

गुरुत्वाकर्षणामुळे

B

वातावरणातील दाबामुळे

C

हवेतील एडी प्रवाहांच्या उपस्थितीमुळे

D

अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
संकल्पना: पृष्ठभागावरील ताण: • ज्या गुणधर्मामुळे द्रवपदार्थ त्याचे मुक्त पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ कमी करण्याचा प्रयत्न करतो त्याला पृष्ठभागावरील ताण म्हणतात. • गोलाकार आकारात पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ कमी असते आणि या कारणास्तव, पावसाचे थेंब गोलाकार असतात. • दोन घटक द्रवाच्या पृष्ठभागावरील ताणावर परिणाम करू शकतात. ते घटक आहेत; • तापमान: तापमान वाढल्यास द्रवाचा पृष्ठभागावरील ताण कमी होतो. • विरघळलेल्या अशुद्धी: कमी विद्रव्य अशुद्धींच्या बाबतीत, पृष्ठभागावरील ताण कमी होतो. परंतु, द्रवातील अत्यंत विद्रव्य अशुद्धींसाठी पृष्ठभागावरील ताण वाढतो. • उदाहरणे: • जेव्हा पाण्यात रॉकेल तेल शिंपडले जाते तेव्हा पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ कमी होते आणि या कारणास्तव, डासांचे लारव्हा पाण्यात बुडून मरतात. • गरम सूप स्वादिष्ट असते कारण उच्च तापमानामुळे पृष्ठभागावरील ताण कमी होतो आणि ते जिभेवर समान रीतीने पसरते. • अँटीसेप्टिक्सचा पृष्ठभागावरील ताण कमी असतो, त्यामुळे ते जखमेच्या लहान भेगांमध्ये पोहोचतात आणि जंतू स्वच्छ करतात. • साबणाच्या द्रावणाचा पृष्ठभागावरील ताण शुद्ध पाण्यापेक्षा कमी असतो आणि या कारणास्तव, साबणाचे द्रावण शुद्ध पाण्यापेक्षा कपडे चांगले स्वच्छ करते. स्पष्टीकरण: • अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणाच्या वापरामुळे, सपाट पृष्ठभागावर टाकल्यावर पाण्याचे थेंब नेहमी गोलाकार आकार घेतात. म्हणून पर्याय 4 योग्य आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('गुरुत्वाकर्षणामुळे') आणि पर्याय 4 ('अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे'. Forcesचा थेट संबंध 'अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('गुरुत्वाकर्षणामुळे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे' हे ठरते. • पर्याय 2 ('वातावरणातील दाबामुळे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे' हे ठरते. • पर्याय 3 ('हवेतील एडी प्रवाहांच्या उपस्थितीमुळे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('अणूंद्वारे पृष्ठभागावरील ताणांच्या वापरामुळे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):