MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Human body FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

मानवी शरीरात मान ज्या ठिकाणी डोक्याला जोडली जाते, त्या सांध्याला काय म्हणतात?

The joint where the neck joins the head is:

पर्याय (Options):
A

खोगीर सांधा (Saddle joint)

B

बिजागरी सांधा (Hinge joint)

C

खिला सांधा (Pivotal joint)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

बॉल आणि सॉकेट सांधा (Ball and socket joint)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे. महत्वाचे मुद्दे • मान ज्या ठिकाणी डोक्याला जोडली जाते, त्या सांध्याला खिला सांधा म्हणतात. म्हणून, पर्याय 3 योग्य आहे. • हा सांधा डोक्याला एका बाजूने दुसर्‍या बाजूला फिरवण्यास मदत करतो (डावीकडून उजवीकडे). • हा सांधा मानेच्या पहिल्या मणक्यामध्ये (ऍटलस) आणि दुसर्‍या मणक्यामध्ये (एक्सिस) असतो. अतिरिक्त माहिती • खोगीर सांधा: हा अंगठ्यात (मेटाकार्पल आणि कार्पल हाडांच्या दरम्यान) आढळतो, जो दोन दिशांना हालचाल करण्यास मदत करतो. • बिजागरी सांधा: हा गुडघा आणि कोपरमध्ये आढळतो, जो केवळ एका दिशेने हालचाल करण्यास मदत करतो (जसा दरवाजाचा बिजागर). • बॉल आणि सॉकेट सांधा: हा खांदा आणि नितंबामध्ये आढळतो, जो सर्व दिशांना हालचाल करण्यास मदत करतो. • सांध्यांचे प्रकार: • तंतुमय सांधे → स्थिर (उदा. कवटीचे सांधे) • कास्थी सांधे → थोडेफार हलू शकणारे (उदा. मणके) • सायनोव्हियल सांधे → मुक्तपणे हलू शकणारे (हालचालीसाठी मुख्य सांधे) • सायनोव्हियल सांध्यांची उदाहरणे: • बॉल आणि सॉकेट सांधा → खांदा, नितंब → सर्व दिशांना हालचाल • बिजागरी सांधा → कोपर, गुडघा → वाकणे आणि सरळ होणे • खिला सांधा → मान (ऍटलस-एक्सिस) → रोटेशन • खोगीर सांधा → अंगठा → मागे-पुढे, बाजूला-बाजूला हालचाल • ग्लायडिंग सांधा → मनगट, घोट → सरळ रेषेत हालचाल • कंडिलोइड सांधा → बोटे → वर/खाली आणि बाजूला/बाजूला हालचाल • सायनोव्हियल सांध्यांची मुख्य वैशिष्ट्ये: • सायनोव्हियल पोकळी सायनोव्हियल द्रवाने भरलेली असते → घर्षण कमी करते • आर्टिक्युलर कूर्चा → हाडांच्या टोकांना गुळगुळीत पृष्ठभाग • Ligaments → हाडे जोडतात आणि स्थिरता प्रदान करतात • स्नायू आणि टेंडन → हालचाल सक्षम करतात
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('बॉल आणि सॉकेट सांधा (Ball and socket joint)') आणि पर्याय 3 ('खिला सांधा (Pivotal joint)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'खिला सांधा (Pivotal joint)'. Human bodyचा थेट संबंध 'खिला सांधा (Pivotal joint)' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('खोगीर सांधा (Saddle joint)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खिला सांधा (Pivotal joint)' हे ठरते. • पर्याय 2 ('बिजागरी सांधा (Hinge joint)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खिला सांधा (Pivotal joint)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('बॉल आणि सॉकेट सांधा (Ball and socket joint)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खिला सांधा (Pivotal joint)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('खिला सांधा (Pivotal joint)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):