MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Muscle and Skeletal System FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणती जोडी त्यांच्या सांध्याच्या प्रकाराशी जुळते?

Which of the following pairs is correctly matched with the type of joint they represent?

पर्याय (Options):
A

टिबिया आणि फिबुला — दोन्ही गुडघ्याच्या सांध्याचे भाग आहेत

B

ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

खांद्याचा सांधा आणि कोपरचा सांधा — Ball-and-socket type (खलबत्ता-उखळी सांधा)

D

यापैकी काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
बरोबर उत्तर: ऍटलस आणि ऍक्सिस — Pivot joint (किलक सांधा) स्पष्टीकरण: • ऍटलस (C1) आणि ऍक्सिस (C2) मधील सांधा हा किलक सांध्याचे उत्तम उदाहरण आहे. • हा सांधा डोक्याला रोटेशनल (rotation) हालचाल करण्यास मदत करतो, ज्यामुळे एका बाजूने दुसर्‍या बाजूला पाहता येते (“नाही” म्हणताना). • ऍक्सिसचा डेंस (ओडोंटॉइड प्रोसेस) ऍटलस ज्याभोवती फिरतो, त्या खिळ्यासारखा (peg) कार्य करतो. • टिबिया आणि फिबुला हे दोन्ही गुडघ्याच्या सांध्याचे भाग नाहीत; गुडघ्याचा सांधा प्रामुख्याने फीमर, टिबिया आणि पॅटेला (patella) यांनी बनलेला असतो. • खांद्याचा सांधा बॉल-अँड-सॉकेट (ball-and-socket) सांधा आहे, परंतु कोपरचा सांधा हा हिंज (hinge) सांधा आहे, बॉल-अँड-सॉकेट नाही. म्हणून, जुळणारी योग्य जोडी ऍटलस आणि ऍक्सिस — Pivot joint (किलक सांधा) आहे. अतिरिक्त माहिती: • किलक सांधे एका longitudinal axis (उभा अक्ष) भोवती फिरण्यास मदत करतात. • ऍटलांटो-एक्सियल (atlanto-axial) सांधा डोक्याच्या हालचालीमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो. • बॉल-अँड-सॉकेट सांधे सर्व दिशांना हालचाल करण्यास परवानगी देतात (उदा. खांदा आणि नितंब). • हिंज सांधे एकाच दिशेने हालचाल करण्यास परवानगी देतात (उदा. कोपर आणि गुडघा).
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('खांद्याचा सांधा आणि कोपरचा सांधा — Ball-and-socket type (खलबत्ता-उखळी सांधा)') आणि पर्याय 2 ('ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)'. Muscle and Skeletal Systemचा थेट संबंध 'ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('टिबिया आणि फिबुला — दोन्ही गुडघ्याच्या सांध्याचे भाग आहेत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)' हे ठरते. • पर्याय 3 ('खांद्याचा सांधा आणि कोपरचा सांधा — Ball-and-socket type (खलबत्ता-उखळी सांधा)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('यापैकी काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('ऍटलस आणि ऍक्सिस —Pivot joint (किलक सांधा)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):