MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Human body FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

मानवी रक्त कशाच्या अस्तित्वामुळे लाल रंगाचे आहे?

Human blood is red in colour because of the presence of:

पर्याय (Options):
A

लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

प्लाझ्मामधील हिमोग्लोबिन

C

RBCमध्ये हिमोसायनीनची उपस्थिती

D

हिमोसिडेरिन प्लाझ्मा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर आहे लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन. • मानवी रक्त हिमोग्लोबिन प्रथिनामुळे लाल रंगाचे आहे, ज्यामध्ये हेम नावाचे लाल-रंगाचे संयुग असते, जे रक्तामधून ऑक्सिजन वहनासाठी महत्वाचे आहे. • हेममध्ये एक लोहाचा अणू असतो जो ऑक्सिजनला बांधून ठेवतो, हाच रेणू फुफ्फुसातून शरीरातील इतर भागात ऑक्सिजनची वाहतूक करतो. • लाल रक्तपेशी (RBC) किंवा लोहितपेशी या रक्त पेशींचा सर्वसामान्य प्रकार आहे आणि अभिसरण संस्थेद्वारे रक्तप्रवाहातून शरीरातील ऊतींना ऑक्सिजन (O2) पोचवण्याचे पृष्ठवंशीय प्राण्यांमधील प्रमुख माध्यम आहे. • पेशी अस्थिमज्जामध्ये विकसित होतात आणि बृहतभक्षीद्वारे त्यांच्या घटकांचा पुनर्वापर होण्यापूर्वी शरीरात सुमारे 100 ते 120 दिवस अभिसरण करतात. • लाल रक्तपेशी या अंडाकृती आणि लवचिक उभय अंतर्वक्र डिस्क आहेत. • हिमोग्लोबिन विकार (हिमोग्लोबिनविकृति म्हणूनही ओळखले जाते) ह्या दुर्मिळ रक्ताच्या अवस्था आहेत ज्या एखाद्या व्यक्तीच्या हिमोग्लोबिनवर परिणाम करतात, जे ऑक्सिजन वहन करणाऱ्या रक्तातील प्रथिने असते. • सिकल सेल रोगात एखाद्या व्यक्तीच्या लाल रक्तपेशींवर परिणाम करणाऱ्या संबंधित विकारांच्या समूहाचा समावेश होतो. • सिकलसेल रोगाने, एखाद्या व्यक्तीच्या लाल रक्तपेशी कठोर, चिकट आणि सिकल-आकाराच्या होऊ शकतात. • ऑक्टोपस आणि हॉर्स-शू खेकड्याचे रक्त निळे असते. • हे असे आहे कारण त्यांच्या रक्तात ऑक्सिजनची वाहतूक करणारी प्रथिने हिमोसायनीन प्रत्यक्षात निळी असतात.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('प्लाझ्मामधील हिमोग्लोबिन') आणि पर्याय 1 ('लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन'. Human bodyचा थेट संबंध 'लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('प्लाझ्मामधील हिमोग्लोबिन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन' हे ठरते. • पर्याय 3 ('RBCमध्ये हिमोसायनीनची उपस्थिती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन' हे ठरते. • पर्याय 4 ('हिमोसिडेरिन प्लाझ्मा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('लाल रक्त पेशींमधील हिमोग्लोबिन') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):