सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर त्वचीय आहे.
• श्वसन ही एक अशी प्रक्रिया आहे ज्याद्वारे आपल्या शरीरात अन्नामधून ऊर्जा सोडली जाते. श्वसन प्रणालीचे कार्य म्हणजे अन्नातून उर्जा निर्माण करणे, श्वसनासाठी ऑक्सिजन घेणे आणि कार्बन डायऑक्साईड सोडणे. श्वसनाचे विविध प्रकार आहेतः
+------------+------------------+-------------------------------------------------------+
| श्वसन अंग | श्वसनाचे प्रकार | प्राणी |
+------------+------------------+-------------------------------------------------------+
| फुफ्फुस | फुफ्फुस | सस्तन प्राणी, पक्षी, सरपटणारे प्राणी आणि उभयचर प्राणी |
| कल्ले | श्वसनी | मासे, खेकडे, बेडूक डिंबक |
| त्वचा | त्वचीय | गांडुळ, जळू, उभयचर |
| श्वासनलिका | श्वासनलिका | किडे |
+------------+------------------+-------------------------------------------------------+
टीप:
+-----------------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| रचना | कार्य |
+-----------------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| नाक / नासा गुहिका | श्वसन केलेली ओलसर हवा गरम आणि शुध्द करते. |
| घसा | हवेसाठी एक मार्ग जो श्वासनलिकेकडे जातो. |
| गळा | स्वरयंत्र किंवा कंठ जेथे ध्वनितंतु स्थित असतात. |
| श्वासनलिका (विंडपाइप) | श्वासनलिकेला “उघडे” ठेवते, श्वासनलिका सिलिया नावाच्या बारीक केसांनी स्तरित असते, जी फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच हवा शुध्द करते. |
| श्वसनी | श्वासनलिकेच्या शेवटी दोन शाखा आहेत ज्या फुफ्फुसांकडे जातात. |
| श्वसनिका | लहान शाखांचे जाळे जे श्वसनी पासून फुफ्फुसांच्या ऊतीपर्यंत आणि वायु कोशापर्यंत जाते. |
| वायुकोश | फुफ्फुसांमध्ये वायूंची देवाणघेवाण होते जेथे कार्यशील श्वसनाचे घटक असतात. |
+-----------------------+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
A correct answer is Cutaneous.
• Respiration is the process by which energy is released from food in our body. The function of the respiratory system is to breathe in oxygen for respiration producing energy from food and to breathe out carbon dioxide. Various types of respiration are:
+-------------------+----------------------+------------------------------------------+
| Respiratory organ | Types of respiration | Animals |
+-------------------+----------------------+------------------------------------------+
| Lungs | Pulmonary | Mammals, Birds, Reptiles, and amphibians |
| Gills | Bronchial | Fish, crabs, tadpole larvae |
| Skin | Cutaneous | Earthworm, leech, amphibians |
| Trachea | Tracheal | Insects |
+-------------------+----------------------+------------------------------------------+
Note:
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Structure | Function |
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Nose/ nasal cavity | Warms moisten and filter the air as it is inhaled. |
| Pharynx | A passageway for air leads to the trachea. |
| Larynx | The voice box or Adam's apple, where vocal cords are located. |
| Trachea (windpipe) | Keeps the windpipe “open”, the trachea is lined with fine hairs called cilia which filter air before it reaches the lungs. |
| Bronchi | Two branches at the end of the trachea, each lead to a lung. |
| Bronchioles | A network of smaller branches leading from the bronchi into the lung tissue and ultimately to air sacs. |
| Alveoli | The functional respiratory units in the lungs where gases are exchanged. |
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता
स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता
Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('श्वासनलिका') आणि पर्याय 3 ('त्वचीय') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Tracheal') with Option 3 ('Cutaneous'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'त्वचीय'. Human bodyचा थेट संबंध 'त्वचीय' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Cutaneous'. Connect Human body directly to 'Cutaneous'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('फुफ्फुस'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचीय' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('श्वसनी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचीय' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('श्वासनलिका'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्वचीय' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('त्वचीय') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Pulmonary'): Incorrect. As per official verified records, 'Cutaneous' is the valid fact.
• Option 2 ('Bronchial'): Incorrect. As per official verified records, 'Cutaneous' is the valid fact.
• Option 4 ('Tracheal'): Incorrect. As per official verified records, 'Cutaneous' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Cutaneous').