MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Biology FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

मानवी जनुकांची संपूर्ण क्रमयोजना याची सुरुवात दर्शवते:

The complete sequencing of the human genome has marked the beginning of:

पर्याय (Options):
A

जीनोमिक्स

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

इम्युनोलॉजी

C

सायटोजेनेटिक्स

D

स्ट्रक्चरल बायोलॉजी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर जीनोमिक्स आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • जीनोमिक्स हा एखाद्या सजीवाच्या जनुकांच्या संपूर्ण संचाचा (जीनोम), त्यांच्या संरचना, कार्य आणि उत्क्रांतीसह केलेला अभ्यास आहे. • 2003 मध्ये मानवी जीनोम प्रकल्पाच्या पूर्णत्वामुळे जीनोमिक्सची सुरुवात झाली. • मानवी जीनोम प्रकल्प हा एक जागतिक वैज्ञानिक संशोधन उपक्रम होता, ज्याचा उद्देश संपूर्ण मानवी जीनोमची क्रमवारी करणे होता, ज्यात अंदाजे 3 अब्ज DNA आधार जोड्या होत्या. • जीनोमिक्समुळे संशोधकांना विविध जैविक प्रक्रिया, रोग आणि वैशिष्ट्यांमध्ये जनुकांची भूमिका समजून घेता येते. • जीनोमिक्सच्या उपयोगांमध्ये वैयक्तिकृत औषध, औषध शोध, जैवतंत्रज्ञान आणि कृषी सुधारणा यांचा समावेश आहे. • वैयक्तिकृत औषधोपचारामध्ये, जीनोमिक्स हे रोगांसाठी आनुवंशिक गुणधर्म ओळखण्यास मदत करते, ज्यामुळे लक्ष्यित उपचार आणि प्रतिबंधात्मक उपाय शक्य होतात. • जीनोमिक्स विविध प्रजातींच्या जीनोमची तुलना करून उत्क्रांतीविषयक जीवशास्त्र समजून घेण्यास देखील योगदान देते. • यामुळे CRISPR जनुकीय संपादन, ट्रान्सक्रिप्टोमिक्स आणि प्रोटीओमिक्स यांसारख्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा मार्ग मोकळा झाला आहे. पूरक माहिती: • इम्युनोलॉजी • इम्युनोलॉजी ही जीवशास्त्राची एक शाखा आहे, जी रोगप्रतिकार प्रणाली, तिची कार्ये आणि विकारांचा अभ्यास करते. • हे शरीर विषाणू, जीवाणू आणि परजीवी यांसारख्या रोगजनकांपासून स्वतःचे संरक्षण कसे करते हे समजून घेण्यावर लक्ष केंद्रित करते. • इम्युनोलॉजीच्या उपयोगांमध्ये लस विकास, इम्युनोथेरपी आणि स्वयंप्रतिकार रोगांचे निदान यांचा समावेश आहे. • इम्युनोलॉजी आरोग्यसेवा क्षेत्रात महत्त्वाची असली तरी, ती थेट जनुकीय क्रमयोजनेशी संबंधित नाही. • सायटोजेनेटिक्स • सायटोजेनेटिक्स हा गुणसूत्र, त्यांची संरचना आणि आनुवंशिकता व रोगांमधील त्यांची भूमिका यांचा अभ्यास आहे. • त्यामध्ये डाउन सिंड्रोम आणि टर्नर सिंड्रोम यांसारख्या गुणसूत्र विकृती शोधण्यासाठी कॅरिओटाइपिंगसारख्या तंत्रांचा समावेश आहे. • सायटोजेनेटिक्स संपूर्ण जीनोम क्रमवारी करण्याऐवजी गुणसूत्रांच्या भौतिक पैलूंवर अधिक लक्ष केंद्रित करते. • स्ट्रक्चरल बायोलॉजी • स्ट्रक्चरल बायोलॉजी हा प्रथिने आणि न्यूक्लिक ऍसिडसारख्या जैविक मॅक्रोमोलेक्यूल्सच्या आण्विक संरचना आणि गतिशीलतेचा अभ्यास आहे. • यात एक्स-रे क्रिस्टलोग्राफी, NMR स्पेक्ट्रोस्कोपी आणि क्रायो-इलेक्ट्रॉन मायक्रोस्कोपी यांसारख्या तंत्रांचा वापर केला जातो. • स्ट्रक्चरल बायोलॉजी जैविक प्रक्रिया समजून घेण्यास हातभार लावत असली तरी, त्यात संपूर्ण जीनोमचा समावेश होत नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('इम्युनोलॉजी') आणि पर्याय 1 ('जीनोमिक्स') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'जीनोमिक्स'. Biologyचा थेट संबंध 'जीनोमिक्स' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('इम्युनोलॉजी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जीनोमिक्स' हे ठरते. • पर्याय 3 ('सायटोजेनेटिक्स'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जीनोमिक्स' हे ठरते. • पर्याय 4 ('स्ट्रक्चरल बायोलॉजी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जीनोमिक्स' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('जीनोमिक्स') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):