सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन.
महत्वाचे मुद्दे
• माणसांमध्ये 23 जोड्या गुणसूत्रांच्या असतात, ज्यात लिंग निश्चित करणारे गुणसूत्र XX (महिलांसाठी) आणि XY (पुरुषांसाठी) असतात.
• पुरुष संततीला आईकडून X गुणसूत्र आणि वडिलांकडून Y गुणसूत्र वारसा हक्काने मिळतात, ज्यामुळे XY संयोजन तयार होते.
• Y गुणसूत्र SRY जनुक वाहून नेते, जे पुरुष विकास सुरू करते आणि X गुणसूत्रावर ते नसते.
• मेंडेलचा वारसाचा नियम स्पष्ट करतो की गुणधर्म पालकांकडून संततीमध्ये कसे संक्रमित होतात, ज्यात लिंग गुणसूत्रांच्या संयोजनाद्वारे लिंग निश्चितीचा समावेश आहे.
• वडिलांमुळे संततीचे लिंग निश्चित होते कारण शुक्राणू X किंवा Y गुणसूत्र वाहून नेतात, तर स्त्रीबीज नेहमी X गुणसूत्र वाहून नेते.
अतिरिक्त माहिती
• मानवी लिंग निश्चितीवरील महत्त्वाचे मुद्दे:
• वडील लिंग निश्चित करतात: कारण स्त्रिया फक्त X गुणसूत्र असलेले युग्मक तयार करतात, त्यामुळे मुलाचे लिंग शुक्राणू X (मुलगी, XX तयार करणे) किंवा Y (मुलगा, XY तयार करणे) गुणसूत्र वाहून नेते यावर अवलंबून असते.
• गुणसूत्र यंत्रणा: 23 जोड्या गुणसूत्रांपैकी, 22 जोड्या अलिंग गुणसूत्रे (autosomes) आहेत आणि एक जोडी लिंग गुणसूत्रे आहे.
• 50/50 शक्यता: मुलागा होण्यासाठी 50% आणि मुलगी होण्यासाठी 50% शक्यता असते.
• Y ची उपस्थिती: Y गुणसूत्र नसणे सामान्यतः स्त्री दर्शवते, तर त्याची उपस्थिती पुरुष वैशिष्ट्ये दर्शवते.
The correct answer is Combination of X and Y chromosomes from either of its parents.
Explanation & Key Takeaways:
• Humans have 23 pairs of chromosomes, including one pair of sex chromosomes that determine gender: XX for females and XY for males.
• A male offspring inherits the X chromosome from the mother and the Y chromosome from the father, resulting in the XY combination.
• The Y chromosome carries the SRY gene, which initiates male development and is absent on the X chromosome.
• Mendel's law of inheritance explains how traits are passed from parents to offspring, including sex determination through the combination of sex chromosomes.
• The father determines the sex of the offspring because the sperm carries either an X or Y chromosome, while the egg always carries an X chromosome.
Related Concepts:
Explanation & Key Takeaways:
on Human Sex Determination:
• Father Determines Sex: Because females only produce gametes with an X chromosome, the sex of the child depends on whether the sperm carries an X (producing a girl, XX) or a Y (producing a boy, XY) chromosome.
• Chromosomal Mechanism: Out of 23 pairs of chromosomes, 22 pairs are autosomes and one pair is the sex chromosomes.
• 50/50 Probability: There is a 50% chance for a child to be male and a 50% chance for a child to be female.
• Presence of Y: The absence of a Y chromosome generally results in a female, while its presence triggers male characteristics.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('एका पालकाकडून दोन्ही X गुणसूत्र') आणि पर्याय 4 ('कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Both the X chromosomes from one of its parents') with Option 4 ('Combination of X and Y chromosomes from either of its parents'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन'. Human bodyचा थेट संबंध 'कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Combination of X and Y chromosomes from either of its parents'. Connect Human body directly to 'Combination of X and Y chromosomes from either of its parents'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('एका पालकाकडून दोन्ही X गुणसूत्र'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('एका पालकाकडून दोन्ही Y गुणसूत्र'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('कोणत्याही एका पालकाकडून X गुणसूत्रांचे संयोजन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('कोणत्याही एका पालकाकडून X आणि Y गुणसूत्रांचे संयोजन') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Both the X chromosomes from one of its parents'): Incorrect. As per official verified records, 'Combination of X and Y chromosomes from either of its parents' is the valid fact.
• Option 2 ('Both the Y chromosomes from one of its parents'): Incorrect. As per official verified records, 'Combination of X and Y chromosomes from either of its parents' is the valid fact.
• Option 3 ('Combination of X chromosomes from either of its parents'): Incorrect. As per official verified records, 'Combination of X and Y chromosomes from either of its parents' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Combination of X and Y chromosomes from either of its parents').