MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Human body FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता रोग असंसर्गजन्य आहे?

Which of the following is a non-communicable disease?

पर्याय (Options):
A

सर्दी

B

हेपेटायटिस बी

C

कॉलरा

D

लठ्ठपणा

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
बरोबर उत्तर लठ्ठपणा आहे. महत्वाचे मुद्दे • लठ्ठपणा हा असंसर्गजन्य रोग (NCD) म्हणून वर्गीकृत आहे कारण तो संसर्गजन्य घटकांमुळे होत नाही आणि एका व्यक्तीकडून दुसर्‍या व्यक्तीमध्ये प्रसारित होऊ शकत नाही. • असंसर्गजन्य रोग हे सामान्यत: दीर्घकाळ चालणारे असतात आणि अनुवांशिक, शारीरिक, पर्यावरणीय आणि वर्तणुकीशी संबंधित घटकांच्या संयोजनामुळे उद्भवतात. • लठ्ठपणा हा कॅलरी सेवन आणि ऊर्जा खर्च यांच्यातील असंतुलनामुळे विकसित होतो, ज्यामुळे शरीरात जास्त चरबी जमा होते, ज्यामुळे आरोग्यावर परिणाम होतो. • हा इतर असंसर्गजन्य रोगांसाठी एक महत्त्वपूर्ण धोकादायक घटक आहे जसे की मधुमेह, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग, उच्च रक्तदाब आणि काही प्रकारचे कर्करोग. • कॉलरा किंवा सर्दी यांसारख्या सांसर्गिक रोगांप्रमाणे, लठ्ठपणा शारीरिक संपर्क किंवा पर्यावरणीय प्रदर्शनाद्वारे पसरत नाही. अतिरिक्त माहिती • सर्दी: • सर्दी हा व्हायरसमुळे होणारा सांसर्गिक रोग आहे, सामान्यतः राइनोव्हायरसमुळे होतो. • हे हवेतील थेंबांद्वारे किंवा दूषित पृष्ठभागांना स्पर्श करून आणि नंतर नाक किंवा तोंडाला स्पर्श केल्याने पसरते. • लक्षणांमध्ये शिंका येणे, खोकला येणे, घसा खवखवणे आणि नाक चोंदणे यांचा समावेश होतो. • हेपेटायटिस बी: • हेपेटायटिस बी हा एक सांसर्गिक विषाणूजन्य संसर्ग आहे जो यकृतावर परिणाम करतो. • हे संक्रमित व्यक्तीच्या रक्त, वीर्य किंवा इतर शारीरिक द्रव्यांद्वारे पसरते. • प्रतिबंधात्मक उपायांमध्ये लसीकरण आणि सुया सामायिक करणे किंवा असुरक्षित लैंगिक संपर्क टाळणे यांचा समावेश आहे. • कॉलरा: • कॉलरा हा व्हिब्रिओ कॉलरी बॅक्टेरियामुळे होणारा एक अत्यंत संसर्गजन्य रोग आहे. • हे दूषित पाणी आणि अन्नाद्वारे पसरते, प्रामुख्याने खराब स्वच्छता असलेल्या भागात. • लक्षणांमध्ये गंभीर अतिसार, निर्जलीकरण आणि इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन यांचा समावेश होतो, ज्यावर उपचार न केल्यास ते जीवघेणे ठरू शकतात. • लठ्ठपणा: • लठ्ठपणा हे 30 किंवा त्याहून अधिक बॉडी मास इंडेक्स (BMI) द्वारे दर्शविले जाते. • यावर खराब आहार, शारीरिक हालचालींचा अभाव, आनुवंशिकता आणि हार्मोनल असंतुलन यांसारख्या घटकांचा प्रभाव असतो. • प्रभावी व्यवस्थापनामध्ये आवश्यक असल्यास आहारात बदल, नियमित व्यायाम, वर्तणूक थेरपी आणि वैद्यकीय हस्तक्षेप यांचा समावेश होतो. महत्वाचे मुद्दे • असंसर्गजन्य रोगांचे प्रकार: • हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग: हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक आणि उच्च रक्तदाब यांचा समावेश होतो. • दीर्घकाळ चालणारे श्वसन रोग: जसे की दमा आणि क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिसीज (COPD). • मधुमेह: उच्च रक्तातील साखरेच्या पातळीमुळे होणारा चयापचय विकार. • कर्करोग: असामान्य पेशींची अनियंत्रित वाढ आणि प्रसार. • NCD चा जागतिक प्रभाव: • जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) नुसार, NCDs मुळे जगभरातील सुमारे 71% मृत्यू होतात. • धोकादायक घटकांमध्ये तंबाखू सेवन, अस्वास्थ्यकर आहार, शारीरिक निष्क्रियता आणि अल्कोहोलचे सेवन यांचा समावेश आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('सर्दी') आणि पर्याय 4 ('लठ्ठपणा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'लठ्ठपणा'. Human bodyचा थेट संबंध 'लठ्ठपणा' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('सर्दी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लठ्ठपणा' हे ठरते. • पर्याय 2 ('हेपेटायटिस बी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लठ्ठपणा' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कॉलरा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लठ्ठपणा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('लठ्ठपणा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):