MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Cell FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पेशींच्या हालचालीसंदर्भात, बहिःसारण (एक्सोसायटोसिस) ही अशी प्रक्रिया आहे, ज्याद्वारे:

In the context of movement of cells, exocytosis is the process by which:

पर्याय (Options):
A

पेशी बाह्य घटकपदार्थांना पेशी पटलाने व्यापून शोषून घेतात

B

मोठ्या प्रमाणात नियंत्रित घटनांच्या अनुक्रमाद्वारे पेशीमृत्यू घडवून आणला जातो

C

पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

पेशी विरघळलेल्या लहान रेणूंसह द्रव शोषून घेतात

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • बहिःसारण (एक्सोसाइटोसिस) ही एक अशी प्रक्रिया आहे, जी पेशींद्वारे पेशीच्या आतील पदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलविण्यासाठी वापरली जाते. • या प्रक्रियेत टाकाऊ घटकपदार्थ किंवा इतर घटकपदार्थ असलेल्या पुटिका पेशीपटलासह एकत्र होतात आणि त्यांची सामग्री पेशीच्या बाहेर सोडतात. • न्यूरोट्रांसमीटर सोडणे, संप्रेरक स्राव आणि पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ काढून टाकणे, यासह विविध पेशी कार्यांसाठी बहिःसारण आवश्यक आहे. • हा सक्रिय वाहतुकीचा एक प्रकार आहे, ज्यास पुढे जाण्यासाठी ATP च्या स्वरूपात उर्जेची आवश्यकता असते. पूरक माहिती: • पेशीय भक्षण (एंडोसाइटोसिस) ही बहिःसारणाची उलट प्रक्रिया आहे, ज्यात पेशी बाह्य सामग्री पेशीपटलासह व्यापून शोषून घेतात. • पेशीय भक्षणाचे भक्षकपेशी क्रिया (फॅगोसाइटोसिस) (मोठ्या कणांचे अंतर्ग्रहण) आणि पेशीद्रव भक्षण (द्रव आणि विद्राव्य लहान रेणूंचे अंतर्ग्रहण) यासह विविध प्रकार आहेत. • अपोप्टोसिस म्हणजे क्रमान्वित पेशीमृत्यू होय, हा घटनांचा एक नियमित अनुक्रम आहे, ज्यामुळे आजूबाजूच्या भागात हानिकारक पदार्थ न सोडता पेशींचा नाश होते. • पेशीय होमिओस्टॅसिस आणि संप्रेषण राखण्यासाठी बहिःसारण आणि पेशीय भक्षण दोन्ही महत्त्वपूर्ण आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('पेशी विरघळलेल्या लहान रेणूंसह द्रव शोषून घेतात') आणि पर्याय 3 ('पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात'. Cellचा थेट संबंध 'पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पेशी बाह्य घटकपदार्थांना पेशी पटलाने व्यापून शोषून घेतात'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात' हे ठरते. • पर्याय 2 ('मोठ्या प्रमाणात नियंत्रित घटनांच्या अनुक्रमाद्वारे पेशीमृत्यू घडवून आणला जातो'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात' हे ठरते. • पर्याय 4 ('पेशी विरघळलेल्या लहान रेणूंसह द्रव शोषून घेतात'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('पेशी, पेशीतील टाकाऊ घटकपदार्थ बाह्य द्रवपदार्थात हलवतात') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):