संकल्पना:
• प्रकाशाचे अपस्करण: संयुक्त प्रकाश किरणाचे त्याच्या घटक रंगांमध्ये विभाजन होण्याला प्रकाशाचे अपस्करण म्हणतात.
• पांढऱ्या प्रकाशाचे अपस्करण होते, कारण पांढऱ्या प्रकाशाचे रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात.
• सर आयझॅक न्यूटन यांनी अपस्करणाचा शोध लावला होता.
• न्यूटन यांनी प्रकाश हा सात वेगवेगळ्या रंगांचा बनलेला आहे हे शोधून काढले.
स्पष्टीकरण:
• पांढऱ्या प्रकाशाचे अपस्करण होते, कारण पांढऱ्या प्रकाशाचे रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात. म्हणून पर्याय 1 योग्य आहे.
CONCEPT:
• Dispersion of light: The splitting of a composite beam of light into its constituent colors is called dispersion of light.
• The dispersion of white light occurs because the colors of white light travel at different speeds through the glass prism.
• The dispersion was discovered by Sir Issac Newton.
• Newton discovered that light is made up of seven different colors.
EXPLANATION:
• The dispersion of white light occurs because colors of white light travel at different speeds through the glass prism. So option 1 is correct.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('7 रंग समान वेगाने अपवर्तित होतात.') आणि पर्याय 1 ('पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('7 colours are refracted at same speed.') with Option 1 ('7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात'. Opticsचा थेट संबंध 'पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — '7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism'. Connect Optics directly to '7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('7 रंग समान वेगाने अपवर्तित होतात.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('7 रंग प्रिझमद्वारे परावर्तित होतात'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('पांढरा प्रकाश प्रिझममधून 7 रंग विखुरतो'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('पांढऱ्या प्रकाशाचे 7 रंग काचेच्या प्रिझममधून वेगवेगळ्या वेगाने प्रवास करतात') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('7 colours are refracted at same speed.'): Incorrect. As per official verified records, '7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism' is the valid fact.
• Option 3 ('7 colours are reflected by prism'): Incorrect. As per official verified records, '7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism' is the valid fact.
• Option 4 ('The white light scatters the 7 colours throughout the prism'): Incorrect. As per official verified records, '7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('7 colours of white light travels at different speeds through a glass prism').