संकल्पना:
पदार्थाच्या अवस्था: पदार्थाच्या पाच अवस्था आहेत.
• घन
• द्रव
• गॅस
• प्लाझ्मा
• बोस-आयनस्टाईन कंडेन्सेट (BEC)
बोस-आईन्स्टाईन कंडेन्सेट (BEC):
• अत्यंत कमी घनतेचे वायू अत्यंत कमी-तापमानावर थंड केले जातात म्हणून, अणू अजिबात हालचाल करू शकत नाहीत आणि एकाच क्वांटम अवस्थेत कोसळतात. अणू अविभाज्य झाल्यामुळे ते सुपर-अणूसारखे वागतात. ते सुपर-फ्लुइड्स आणि सुपर-वाहक आहेत. उदाहरण: हेलियम तापमान 2.17 K च्याखाली.
प्लाझ्मा स्थिती:
हे मुक्त इलेक्ट्रॉन आणि आयन यांचे मिश्रण आहे.
• राज्यात अतिउत्साही आणि अतिउत्साही कण असतात जे आयनीकृत वायूंच्या स्वरूपात असतात.
• प्लाझमा हा वायू अतिशय उच्च तापमानाला गरम करून तयार केला जातो ज्यामुळे वायूचे रेणू त्यांचे सर्व इलेक्ट्रॉन गमावतात.
• त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान नाही.
• उदाहरण: ही स्थिती बहुतेक ताऱ्यांमध्ये दिसून येते.
दिलेली प्रतिमा सूर्यापासून काढलेला प्लाझ्मा दाखवते.
पूरक माहिती:
• घन: पदार्थाचे कण अतिशय घट्ट बांधलेले असतात त्यामुळे त्याची गतिज ऊर्जा खूप कमी असते (जवळजवळ नगण्य) म्हणूनच त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान असतो आणि संकुचित करता येत नाही. उदाहरण: लोखंडी पत्रा, ॲल्युमिनियम फॉइल.
• द्रव: पदार्थाचे कण सैलपणे बांधलेले असतात जेणेकरून त्यात कमी गतिज ऊर्जा असते. कण संपूर्ण द्रवामध्ये मुक्तपणे आणि यादृच्छिकपणे फिरू शकतात परंतु सीमा तोडत नाहीत. त्याचे निश्चित व्हॉल्यूम आहे आणि ते संकुचित केले जाऊ शकत नाही. उदाहरण: दूध, पाणी.
• वायू: कणांना बांधलेले नसते जेणेकरून त्यात उच्च गतिज ऊर्जा असते. कण कुठेही मुक्तपणे आणि यादृच्छिकपणे हलवू शकतात. त्याला निश्चित आकार आणि आकारमान नाही. हे अत्यंत दाबण्यायोग्य आहे. उदाहरण: पाण्याची वाफ, ऑक्सिजन, हायड्रोजन.
Concept:
States of Matter: There are five states of matter.
• Solid
• Liquid
• Gas
• Plasma
• Bose-Eienstein Condensate(BEC)
Bose-Einstein Condensate(BEC):
• Gases at extremely low density are cooled to extremely low-temperature therefore, atoms are unable to move at all and collapsed into a single quantum state. As atoms become indistinguishable they behave as a super-atom. They are super-fluids and super-conductors. Example: Helium below temperature 2.17 K.
Plasma state:
It is a mixture of free electrons and ions.
• The state is consists of super excited and super energetic particles that are present in form of ionized gases.
• Plasma is made by heating a gas to a very high temperature so that gas molecules lose all their electrons.
• It does not have a definite shape and volume.
• Example: This state is mostly observed in stars.
The given image shows plasma shooted from the sun.
Related Concepts:
• Solid: Particles of matter are bounded very tightly so that it has very low kinetic energy (almost negligible) that's why it has a definite shape and volume and cannot be compressed. Example: Iron sheet, aluminium foil.
• Liquid: Particles of matter are bounded loosely so that it has low kinetic energy. The particles can move freely and randomly throughout liquid but do not break the boundaries. It has a definite volume and cannot be compressed. Example: milk, water.
• Gas: particles are not bounded so that it has high kinetic energy. The particles can move freely and randomly anywhere. It does not have a definite shape and volume. It is highly compressible. Example: Water vapour, oxygen, hydrogen.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('प्लाझ्मा') आणि पर्याय 2 ('बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Plasma') with Option 2 ('Bose- Einstein condensate'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट'. States of Matterचा थेट संबंध 'बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Bose- Einstein condensate'. Connect States of Matter directly to 'Bose- Einstein condensate'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('स्थायू'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('प्लाझ्मा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('द्रव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('बोस- आइन्स्टाईन कंडेन्सेट') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Solid'): Incorrect. As per official verified records, 'Bose- Einstein condensate' is the valid fact.
• Option 3 ('Plasma'): Incorrect. As per official verified records, 'Bose- Einstein condensate' is the valid fact.
• Option 4 ('Liquid'): Incorrect. As per official verified records, 'Bose- Einstein condensate' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Bose- Einstein condensate').