MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Cell FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणती पेशी विभाजनाची एक विशेष पद्धत आहे जी गुणसूत्रांची संख्या निम्मी करते, ज्यामुळे हॅप्लॉइड (एकगुणित) कन्या पेशी तयार होतात?

Which of the following is the specialized kind of cell division that reduces the chromosome number by half, resulting in the production of haploid daughter cells?

पर्याय (Options):
A

स्थानांतरण

B

फलन

C

अर्धसूत्री विभाजन

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

सूत्री विभाजन

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर अर्धसूत्री विभाजन आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अर्धसूत्री विभाजन हा पेशी विभाजनाचा एक विशेष प्रकार आहे जो गुणसूत्रांची संख्या निम्मी करतो, विशेषतः लैंगिक प्रजनन करणाऱ्या जीवांच्या जनन पेशींमध्ये होतो. • यामुळे द्विगुणित पेशीचे (ज्यामध्ये गुणसूत्रांचे दोन संच असतात, 2n) चार एकगुणित कन्या पेशींमध्ये (ज्यामध्ये गुणसूत्रांचा एकच संच असतो, n) रूपांतर होते, ज्यांना युग्मक (शुक्राणू आणि अंडपेशी) म्हणून ओळखले जाते. • या प्रक्रियेत केंद्रक आणि पेशीद्रव्य विभाजनाच्या सलग दोन फेऱ्यांचा समावेश असतो, ज्यांना अर्धसूत्री विभाजन I आणि अर्धसूत्री विभाजन II (Meiosis II) म्हणतात, परंतु यामध्ये इंटरफेजच्या S-टप्प्यादरम्यान DNA प्रतिकृतीचे केवळ एकच चक्र समाविष्ट असते. • अर्धसूत्री विभाजन I मध्ये, प्रोफेज I दरम्यान क्रॉसिंग ओव्हर किंवा पुनर्संयोजन नावाच्या प्रक्रियेद्वारे समजातीय गुणसूत्रे जोड्या बनवतात आणि अनुवांशिक सामग्रीची देवाणघेवाण करतात, ज्यामुळे संततीमध्ये अनुवांशिक विविधता सुनिश्चित होते. • अर्धसूत्री विभाजन II हे सूत्री विभाजनासारखेच असते, जिथे सिस्टर क्रोमॅटिड्स वेगळे केले जातात, आणि शेवटी चार अनुवांशिकदृष्ट्या अद्वितीय एकगुणित पेशी तयार होतात ज्या पिढ्यानपिढ्या गुणसूत्रांची संख्या स्थिर ठेवण्यासाठी आवश्यक असतात. पूरक माहिती: • सूत्री विभाजन: • याला सामान्यतः समीकरण विभाजन म्हटले जाते, हे वाढ, ऊतींची दुरुस्ती आणि अलैंगिक प्रजननासाठी सोमॅटिक पेशींमध्ये होते. • अर्धसूत्री विभाजनाच्या विपरीत, सूत्री विभाजनामुळे मूळ पेशीसारखीच द्विगुणित गुणसूत्र संख्या असलेल्या दोन अनुवांशिकदृष्ट्या एकसारख्या कन्या पेशी तयार होतात. • फलन : • ही एक द्विगुणित युग्मनज तयार करण्यासाठी एकगुणित नर युग्मक आणि एकगुणित मादी युग्मक यांच्या संयोजनाची प्रक्रिया आहे. • हे मूलत: अर्धसूत्री विभाजनाचा जैविक समकक्ष म्हणून कार्य करते, नवीन जीवाच्या विकासासाठी आवश्यक असलेली द्विगुणित अवस्था (2n) पुनर्संचयित करते. • स्थानांतरण : • हा गुणसूत्रीय असामान्यता चा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये एका गुणसूत्राचा एक भाग तुटतो आणि असमजातीय गुणसूत्राला जोडला जातो. • हे पेशी विभाजनाच्या मानक पद्धतीऐवजी एक संरचनात्मक उत्परिवर्तन आहे आणि यामुळे अनुवांशिक विकार किंवा विशिष्ट प्रकारचे कर्करोग होऊ शकतात.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('सूत्री विभाजन') आणि पर्याय 3 ('अर्धसूत्री विभाजन') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'अर्धसूत्री विभाजन'. Cellचा थेट संबंध 'अर्धसूत्री विभाजन' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('स्थानांतरण'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्धसूत्री विभाजन' हे ठरते. • पर्याय 2 ('फलन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्धसूत्री विभाजन' हे ठरते. • पर्याय 4 ('सूत्री विभाजन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्धसूत्री विभाजन' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('अर्धसूत्री विभाजन') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):