MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Chemical Formula FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

ॲल्युमिनियम सल्फेटचे (Aluminium Sulphate) योग्य सूत्र निवडा.

Select the correct formula of Aluminium Sulphate.

पर्याय (Options):
A

Al(SO_(4))_(3)

B

Al_(3)SO_(4)

C

Al_(2)(SO_(4))_(3)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

Al_(2)SO_(4)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर Al_(2)(SO_(4))_(3) आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • तयार होणारे संयुग विद्युतदृष्ट्या उदासीन (electrically neutral) राहील याची खात्री करण्यासाठी, घटक आयनांच्या संयुजा (valency) किंवा ऑक्सिडीकरण स्थितीचा (oxidation state) वापर करून ॲल्युमिनियम सल्फेटचे रासायनिक सूत्र निश्चित केले जाते. • ॲल्युमिनियम (Al) हा गण १३ मधील मूलद्रव्य आहे आणि तो सामान्यत: +3 (Al^(3+)) प्रभार असलेला कॅटायन (धनप्रभारित आयन) तयार करतो, म्हणजेच स्थिर अष्टक मिळवण्यासाठी तो तीन इलेक्ट्रॉन गमावतो. • सल्फेट आयन (SO_(4)) हा एक बहुआण्विक ॲनयान (ऋणप्रभारित आयन) आहे ज्यामध्ये एक सल्फर अणू आणि चार ऑक्सिजन अणू असतात, ज्यांच्यावर एकूण -2 (SO_(4)^(2−)) प्रभार असतो. • क्रिस-क्रॉस पद्धत (criss-cross method) लागू केल्यास, ॲल्युमिनियम आयनच्या प्रभाराचे संख्यात्मक मूल्य (3) हे सल्फेट आयनचा सबस्क्रिप्ट (subscript) बनते आणि सल्फेट आयनच्या प्रभाराचे संख्यात्मक मूल्य (2) हे ॲल्युमिनियम आयनचा सबस्क्रिप्ट बनते. • एकूण प्रभार संतुलित करण्यासाठी: 2 x (+3) + 3 x (−2) = 0. म्हणूनच, ॲल्युमिनियमचे दोन अणू सल्फेटच्या तीन गटांशी संयोग पावून Al_(2)(SO_(4))_(3) तयार करतात. पूरक माहिती: • गुणधर्म आणि वैशिष्ट्ये: • मोलार वस्तुमान (Molar Mass): ॲल्युमिनियम सल्फेटच्या निर्जल (anhydrous) स्वरूपाचे मोलार वस्तुमान अंदाजे 342.15 g/mol असते. • भौतिक स्वरूप: हे सहसा पांढरा स्फटिकीय घन पदार्थ किंवा पावडर म्हणून दिसते आणि अत्यंत आर्द्रताशोषक (hygroscopic) असते, म्हणजेच ते हवेतील ओलावा सहज शोषून घेते. • विद्राव्यता (Solubility): हे पाण्यात अत्यंत विद्राव्य असते परंतु इथेनॉलमध्ये जवळजवळ अविद्राव्य असते. पाण्यात विरघळल्यावर त्याचे विच्छेदन (hydrolysis) होऊन अम्लीय द्रावण तयार होते. • औद्योगिक उपयोग: • जल शुद्धीकरण: हे स्कंदक (coagulant) म्हणून काम करते, ज्यामुळे अशुद्धी एकत्र गोळा होतात (फ्लॉक्युलेशन) जेणेकरून त्या सहज गाळल्या जाऊ शकतात. • कागद उद्योग: कागदाची शोषकता नियंत्रित करण्यासाठी आणि त्याची मुद्रणयोग्यता (printability) सुधारण्यासाठी याचा वापर सायझिंग एजंट म्हणून केला जातो. • कापड रंगकाम: हे रंगबंधक (mordant) म्हणून कार्य करते, जे कापूस सारख्या कापड तंतूंना रंग घट्ट चिकटून राहण्यास मदत करते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('Al_(2)SO_(4)') आणि पर्याय 3 ('Al_(2)(SO_(4))_(3)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'Al_(2)(SO_(4))_(3)'. Chemical Formulaचा थेट संबंध 'Al_(2)(SO_(4))_(3)' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('Al(SO_(4))_(3)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'Al_(2)(SO_(4))_(3)' हे ठरते. • पर्याय 2 ('Al_(3)SO_(4)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'Al_(2)(SO_(4))_(3)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('Al_(2)SO_(4)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'Al_(2)(SO_(4))_(3)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('Al_(2)(SO_(4))_(3)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):