MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Optics FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जेव्हा वस्तू भिंगापासून 2f अंतरावर ठेवली जाते, तेव्हा बहिर्गोल भिंगाने तयार होणारे 'm' विशालन याद्वारे दिले जाते:

The magnification 'm' produced by a convex lens when the object is placed at a distance 2f from the lens is given by:

पर्याय (Options):
A

m = +1

B

m = -1

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

m = -2

D

m = +2

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर m = -1 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • जेव्हा एखादी वस्तू बहिर्गोल भिंगापासून 2f अंतरावर ठेवली जाते, तेव्हा भिंगाच्या दुसऱ्या बाजूला 2f अंतरावर प्रतिमा तयार होते. • तयार झालेली प्रतिमा वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या समान आकाराची असते. • विशालन (m) = प्रतिमेची उंची / वस्तूची उंची = -1 (ऋण चिन्ह उलटी प्रतिमा दर्शवते). • ही परिस्थिती भिंगाचे सूत्र आणि बहिर्गोल भिंगाच्या किरण आकृतीमधील एक प्रमाणित प्रकरण आहे. • अशाप्रकारे, बहिर्गोल भिंगात 2f वर ठेवलेल्या वस्तूसाठी विशालन 'm' = -1. पूरक माहिती: • बहिर्गोल भिंग (अभिसारी भिंग) • बहिर्गोल भिंग मध्यभागी जाड असते आणि प्रकाशाच्या समांतर किरणांना एका बिंदूवर केंद्रित करते, ज्याला नाभी म्हणतात. • ते नाभीय लांबीपेक्षा (f) जास्त वस्तूंच्या अंतरासाठी वास्तव आणि उलटी प्रतिमा तयार करते आणि जेव्हा वस्तू f च्या आत असते तेव्हा आभासी, सरळ प्रतिमा तयार करते. • विशालन (m) • विशालन = v/u किंवा प्रतिमेची उंची / वस्तूची उंची. • धनात्मक विशालन सुलटी प्रतिमा दर्शवते, तर ऋणात्मक विशालन उलटी प्रतिमा दर्शवते. • भिंगाचे सूत्र • 1/f = 1/v - 1/u जेथे f = नाभीय लांबी, v = प्रतिमेचे अंतर, u = वस्तूचे अंतर. • सर्व अंतरे भिंगाच्या प्रकाशीय केंद्रापासून मोजली जातात. • बहिर्गोल भिंगाचे उपयोग • विशालन भिंग, सूक्ष्मदर्शक, कॅमेरा आणि मानवी दृष्टीच्या दुरुस्तीमध्ये वापरले जाते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('m = -2') आणि पर्याय 2 ('m = -1') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'm = -1'. Opticsचा थेट संबंध 'm = -1' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('m = +1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'm = -1' हे ठरते. • पर्याय 3 ('m = -2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'm = -1' हे ठरते. • पर्याय 4 ('m = +2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'm = -1' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('m = -1') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):