सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• हालचाल हे सजीवांचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. प्राणी आणि वनस्पती विविध प्रकारच्या हालचाली दर्शवतात.
• अमीबासारख्या एकपेशीय सजीवांमध्ये प्रोटोप्लाझमचे प्रवाहीकरण हा हालचालीचा एक सोपा प्रकार आहे. अनेक सजीव सिलिया, फ्लॅजेला आणि टेंटकल्सची हालचाल दर्शवतात.
• मनुष्य हातपाय, जबडा, पापण्या, जीभ इत्यादी हलवू शकतो. काही हालचालींमुळे ठिकाण किंवा स्थानात बदल होतो. अशा ऐच्छिक हालचालींना लोकोमोशन म्हणतात.
• मानवी शरीरातील पेशी तीन मुख्य प्रकारच्या हालचाली दर्शवतात, म्हणजे
• अमीबॉइड: आपल्या शरीरातील काही विशिष्ट पेशी जसे की रक्तातील मॅक्रोफेज आणि श्वेतपेशी अमीबॉइड हालचाल दर्शवतात.
• सिलिअरी: सिलिअरी हालचाली आपल्या बहुतेक आंतरिक नळीच्या अवयवांमध्ये होतात, ज्यांच्या आत सिलिअरी उपकांचे अस्तर असते.
• स्नायूंची: आपल्या हातपायांची, जबड्यांची, जिभेची इत्यादी हालचाल करण्यासाठी स्नायूंची हालचाल आवश्यक असते.
• स्नायू प्रणाली ही कंकाल, गुळगुळीत आणि परिहृद स्नायूंनी बनलेली एक अवयव प्रणाली आहे. ती शरीरास हालचाल करण्यास, बांधा राखण्यास आणि संपूर्ण शरीरात रक्त परिसंचरण करण्यास परवानगी देते.
• कंकाल प्रणालीमध्ये शरीरातील सर्व हाडे आणि सांधे समाविष्ट असतात.
• मज्जासंस्था हा प्राण्याच्या शरीराचा एक भाग आहे, जो त्याचे वर्तन नियंत्रित करतो आणि शरीरातील वेगवेगळ्या भागांमध्ये संकेत प्रसारित करतो.
The correct answer is Muscular, skeletal, and nervous systems.
Explanation & Key Takeaways:
• Movement is one of the significant features of living beings. Animals and plants exhibit a wide range of movements.
• Streaming of protoplasm in the unicellular organism like Amoeba is a simple form of movement. Movement of cilia, flagella, and tentacles is shown by many organisms.
• Human beings can move limbs, jaws, eyelids, tongues, etc. Some of the movements result in a change of place or location. Such voluntary movements are called locomotion.
• Cells of the human body exhibit three main types of movements, namely
• Amoeboid: Some specialized cells in our body like macrophages and leucocytes in blood exhibit amoeboid movement.
• Ciliary: Ciliary movements occur in most of our internal tubular organs which are lined by ciliated epithelium.
• Muscular: Movements of our limbs, jaws, tongue, etc, require muscular movement.
• The Muscular system is an organ system consisting of skeletal, smooth, and cardiac muscles. It permits the movement of the body, maintains posture, and circulates blood throughout the body.
• The skeletal system includes all of the bones and joints in the body.
• The nervous system is part of an animal's body that coordinates its behavior and transmits signals between different body areas.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('फक्त स्नायू प्रणाली') आणि पर्याय 4 ('स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Only muscular system') with Option 4 ('Muscular, skeletal and nervous systems'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था'. General Scienceचा थेट संबंध 'स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Muscular, skeletal and nervous systems'. Connect General Science directly to 'Muscular, skeletal and nervous systems'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('फक्त स्नायू प्रणाली'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('फक्त कंकाल आणि मज्जासंस्था'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('फक्त मज्जासंस्था'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('स्नायू, कंकाल आणि मज्जासंस्था') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Only muscular system'): Incorrect. As per official verified records, 'Muscular, skeletal and nervous systems' is the valid fact.
• Option 2 ('Only skeletal and nervous systems'): Incorrect. As per official verified records, 'Muscular, skeletal and nervous systems' is the valid fact.
• Option 3 ('Only nervous system'): Incorrect. As per official verified records, 'Muscular, skeletal and nervous systems' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Muscular, skeletal and nervous systems').