सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
निडारिया हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• प्रवाळ हे सागरी अपृष्ठवंशीय आहेत, जे अँथोझोआ या वर्गात आणि निडारिया या संघात मोडतात.
• निडारियांमध्ये निडोसाइट्स नावाच्या विशिष्ट पेशी असतात, ज्यांचा वापर ते मुख्यतः शिकार पकडण्यासाठी करतात.
• निडारिया या संघात फक्त प्रवाळच नाही, तर जेलीफिश, सी अॅनिमोन्स आणि हायड्रा देखील समाविष्ट आहेत.
• प्रवाळ मुख्यतः झूक्सँथेले नावाच्या शैवालांशी सहजीवी संबंध तयार करतात, जे त्यांना प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे ऊर्जा प्रदान करतात.
पूरक माहिती:
• संघ निडारिया
• निडारिया हा प्राणीसृष्टीतील एक संघ आहे, ज्यामध्ये जवळजवळ 10,000 जलचर प्राण्यांच्या प्रजाती समाविष्ट आहेत.
• त्या प्रामुख्याने सागरी प्रजाती आहेत, परंतु त्यात गोड्या पाण्यातील प्रजाती देखील समाविष्ट आहेत.
• निडारियांमध्ये अरिय सममिती, मुख आणि शुंडके असलेली साधी शरीररचना असते.
• ते दोन मुख्य स्वरूपात आढळतात: पॉलीप (उदा., सी अॅनिमोन्स) आणि मेडुसा (उदा., जेलीफिश).
• अँथोझोआ
• अँथोझोआ हा निडारिया संघातील एक वर्ग आहे, ज्यामध्ये प्रवाळ, सी अॅनिमोन्स आणि सी पेन समाविष्ट आहेत.
• ते केवळ सागरी प्राणी आहेत.
• इतर निडारियांच्या विपरीत, अँथोझोआंच्या जीवनचक्रात मेडुसा अवस्था नसते.
• ते बहुतेकदा वसाहतींमध्ये आढळतात आणि विस्तृत प्रवाळ भित्तिका तयार करू शकतात, ज्या सागरी जीवनासाठी महत्त्वपूर्ण अधिवास प्रदान करतात.
• झूक्सँथेले
• झूक्सँथेले हे एक प्रकारचे सहजीवी शैवाल आहे, जे प्रवाळांच्या ऊतींमध्ये राहतात.
• ते प्रकाशसंश्लेषण करतात आणि प्रवाळांना कार्बनिक संयुगे प्रदान करतात, जे प्रवाळांच्या प्रमुख ऊर्जा स्त्रोताचे कार्य करतात.
• हा सहजीवी संबंध प्रवाळ भित्तीकेच्या वाढी आणि आरोग्यासाठी आवश्यक आहे.
• वाढलेले सागरी तापमान, अशा ताण परिस्थितीमुळे प्रवाळ त्यांचे झूक्सँथेले बाहेर काढतात तेव्हा कोरल ब्लीचिंग होते.
• निडोसाइट्स
• निडोसाइट्स हे निडारिया संघासाठी अद्वितीय विशिष्ट पेशी आहेत.
• त्यात नेमाटोसिस्ट नावाची अंगके असतात, जे शिकार पकडण्यासाठी किंवा संरक्षणासाठी डंक मारू शकतात.
• या पेशी निडारियांच्या आहार यंत्रणेत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.
• निडोसाइट्सने दिलेले विष प्रजातींवर अवलंबून मंद ते अत्यंत शक्तिशाली असू शकते.
The correct answer is Cnidaria.
Explanation & Key Takeaways:
• Corals are marine invertebrates within the class Anthozoa of the phylum Cnidaria.
• Cnidarians are characterized by the presence of specialized cells known as cnidocytes that they use mainly for capturing prey.
• The phylum Cnidaria includes not only corals but also jellyfish, sea anemones, and hydra.
• Corals primarily form symbiotic relationships with algae called zooxanthellae, which provide them with energy through photosynthesis.
Related Concepts:
• Phylum Cnidaria
• Cnidaria is a phylum under the kingdom Animalia that includes around 10,000 species of aquatic animals.
• They are predominantly marine species but also include freshwater species.
• Cnidarians have a simple body plan with radial symmetry, a mouth, and tentacles.
• They exhibit two main forms: the polyp (e.g., sea anemones) and the medusa (e.g., jellyfish).
• Anthozoa
• Anthozoa is a class within the phylum Cnidaria that includes corals, sea anemones, and sea pens.
• They are exclusively marine animals.
• Unlike other cnidarians, anthozoans do not have a medusa stage in their life cycle.
• They are often colonial and can form extensive coral reefs which provide critical habitats for marine life.
• Zooxanthellae
• Zooxanthellae are a type of symbiotic algae that live within the tissues of corals.
• They perform photosynthesis and provide the coral with organic compounds, which serve as a major energy source for corals.
• This symbiotic relationship is essential for the growth and health of coral reefs.
• Coral bleaching occurs when corals expel their zooxanthellae due to stress conditions such as increased sea temperatures.
• Cnidocytes
• Cnidocytes are specialized cells unique to the phylum Cnidaria.
• They contain organelles called nematocysts, which can deliver a sting to capture prey or for defense.
• These cells play a crucial role in the feeding mechanism of cnidarians.
• The venom delivered by cnidocytes can vary from mild to extremely potent, depending on the species.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('मोलुस्का') आणि पर्याय 2 ('निडारिया') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Mollusca') with Option 2 ('Cnidaria'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'निडारिया'. Biologyचा थेट संबंध 'निडारिया' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Cnidaria'. Connect Biology directly to 'Cnidaria'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('आर्थ्रोपोडा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'निडारिया' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('मोलुस्का'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'निडारिया' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('नेमॅटोडा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'निडारिया' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('निडारिया') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Arthropoda'): Incorrect. As per official verified records, 'Cnidaria' is the valid fact.
• Option 3 ('Mollusca'): Incorrect. As per official verified records, 'Cnidaria' is the valid fact.
• Option 4 ('Nematoda'): Incorrect. As per official verified records, 'Cnidaria' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Cnidaria').