MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Biology in Everyday life FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पोटातील अतिरिक्त आम्ल निष्क्रिय करण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या पदार्थाचे सेवन केले पाहिजे?

Which of the following foods would you advise to neutralise excess stomach acids?

पर्याय (Options):
A

खाण्याचा सोडा

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

व्हिनेगर

C

तिखट मिरची

D

लिंबू सरबत

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
खाण्याचा सोडा हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • बेकिंग सोडा म्हणजेच खाण्याचा सोडा (सोडियम बायकार्बोनेट) हे सामान्यतः वापरले जाणारे अँटासिड आहे, जे पोटातील अतिरिक्त आम्ल निष्प्रभ करण्यास मदत करते. • ते पोटातील हायड्रोक्लोरिक आम्लासोबत अभिक्रिया देऊन पाणी, कार्बन डायऑक्साइड आणि सोडियम क्लोराईड तयार करते, ज्यामुळे छातीतील जळजळ किंवा आम्लपित्त यांसारख्या लक्षणांपासून आराम मिळतो. • खाण्याचा सोडा अतिरिक्त पोटातील आम्लापासून तात्पुरत्या आरामासाठी प्रभावी आहे, परंतु तो सावधगिरीने वापरला पाहिजे आणि दीर्घकालीन उपाय म्हणून वापरू नये. • खाण्याचा सोडा खाल्ल्याने पोटातील सामू (pH) पातळी संतुलित करून आम्लपित्त किंवा अपचनापासून त्वरित आराम मिळतो. • खाण्याचा सोड्याच्या अति वापरामुळे अल्कलोसिस (शरीरात जास्त अल्कली) होऊ शकते, म्हणून ते माफक प्रमाणात आणि आवश्यकतेनुसार वैद्यकीय सल्ल्यानुसार वापरले पाहिजे. पूरक माहिती: • हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl): पचनशक्तीला मदत करण्यासाठी आणि हानिकारक जीवाणू नष्ट करण्यासाठी पोट हायड्रोक्लोरिक आम्ल तयार करते. जास्त उत्पादनामुळे आम्लपित्त, छातीत जळजळ किंवा अल्सर होऊ शकतात. • अँटासिड्स: हे असे पदार्थ आहेत, जे पोटातील आम्ल निष्प्रभ करतात आणि अपचन किंवा आम्लपित्तापासून आराम देतात. उदाहरणांमध्ये खाण्याचा सोडा, कॅल्शियम कार्बोनेट आणि मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड यांचा समावेश होतो. • ऍसिडोसिस विरुद्ध अल्कलोसिस: ऍसिडोसिस म्हणजे शरीरातील अति-आम्लता, तर अल्कलोसिस म्हणजे अति-अल्कली. दोन्ही सामान्य शारीरिक कार्यांमध्ये अडथळा आणू शकतात. • आम्लपित्तावरील नैसर्गिक उपाय: खाण्याचा सोड्याव्यतिरिक्त, इतर उपायांमध्ये केळी, दूध किंवा आले खाणे यांचा समावेश आहे, जे पोटातील अस्तरांना शांत करतात आणि आम्लता कमी करतात असे मानले जाते. • आम्लयुक्त पदार्थांपासून सावधगिरी: व्हिनेगर, लिंबाचा रस आणि तिखट मिरची यांसारखे पदार्थ आम्लता वाढवू शकतात आणि आम्लपित्त किंवा अपचनाचा धोका असलेल्या व्यक्तींनी ते टाळावेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('व्हिनेगर') आणि पर्याय 1 ('खाण्याचा सोडा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'खाण्याचा सोडा'. Biology in Everyday lifeचा थेट संबंध 'खाण्याचा सोडा' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('व्हिनेगर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खाण्याचा सोडा' हे ठरते. • पर्याय 3 ('तिखट मिरची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खाण्याचा सोडा' हे ठरते. • पर्याय 4 ('लिंबू सरबत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'खाण्याचा सोडा' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('खाण्याचा सोडा') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):