MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Chemical Reaction FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

उदासिनीकरण (Neutralisation) संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान सत्य नाही?

Which of the following statements about neutralisation is NOT TRUE?

पर्याय (Options):
A

हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

यात आम्लातून (acid) क्षाराकडे (base) H⁺ आयनचे (ions) हस्तांतरण होते.

C

हे नेहमी उष्णतादायी (exothermic) असते.

D

यामध्ये नेहमी क्षार (salt) आणि पाणी तयार होते.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
संकल्पना: उदासिनीकरण (Neutralisation) • उदासिनीकरण ही एक रासायनिक अभिक्रिया आहे जी क्षार (salt) आणि पाणी तयार करण्यासाठी आम्ल (acid) आणि क्षार (base) यांच्यात होते. • यात आम्लातून (acid) क्षाराकडे (base) H⁺ आयनचे (ions) हस्तांतरण होते. • उदासिनीकरण अभिक्रिया सामान्यतः उष्णतादायी (exothermic) असतात, म्हणजे त्या उष्णता उत्सर्जित करतात. • हे तीव्र आम्ल (strong acids) आणि क्षार (strong bases), दुर्बल आम्ल (weak acids) आणि क्षार (weak bases), किंवा तीव्र आणि दुर्बल आम्ल किंवा क्षारांच्या संयोजनांमध्ये देखील होऊ शकते. स्पष्टीकरण: • "हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते." हे विधान सत्य नाही. उदासिनीकरण तीव्र आम्ल आणि तीव्र क्षार, दुर्बल आम्ल आणि दुर्बल क्षार किंवा तीव्र आणि दुर्बल आम्ल किंवा क्षारांच्या संयोजनांमध्ये होऊ शकते. • "यात आम्लातून (acid) क्षाराकडे (base) H⁺ आयनचे (ions) हस्तांतरण होते." हे विधान सत्य आहे कारण उदासिनीकरणामध्ये आम्लातील H⁺ आयन (ions), क्षारातील OH⁻ आयन (ions) बरोबर प्रतिक्रिया करतात. • "हे नेहमी उष्णतादायी (exothermic) असते." हे विधान सत्य आहे. उदासिनीकरण अभिक्रिया सामान्यतः उष्णता उत्सर्जित करतात. • "यामध्ये नेहमी क्षार (salt) आणि पाणी तयार होते." हे विधान सत्य आहे. उदासिनीकरण अभिक्रियेमध्ये क्षार आणि पाणी उत्पादने म्हणून तयार होतात. उदासिनीकरण फक्त तीव्र आम्ल आणि तीव्र क्षार यांच्यातच होत नाही. हे कोणत्याही आम्ल आणि क्षार संयोजनात होऊ शकते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.'. Chemical Reactionचा थेट संबंध 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('यात आम्लातून (acid) क्षाराकडे (base) H⁺ आयनचे (ions) हस्तांतरण होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('हे नेहमी उष्णतादायी (exothermic) असते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('यामध्ये नेहमी क्षार (salt) आणि पाणी तयार होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('हे फक्त तीव्र आम्ल (strong acids) आणि तीव्र क्षार (strong bases) यांच्यातच होते.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):