MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Chemical Bond and Molecular Structure FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

एकेरी बंध, दुहेरी बंध आणि तिहेरी बंध यांच्या बंध सामर्थ्याचा योग्य क्रम कोणता आहे?

The correct order of bond strength of single bond, double bond and triple bond is

पर्याय (Options):
A

दुहेरी बंध > एकेरी बंध > तिहेरी बंध

B

तिहेरी बंध < दुहेरी बंध < एकेरी बंध

C

तिहेरी बंध = एकेरी बंध = दुहेरी बंध

D

तिहेरी बंध > दुहेरी बंध > एकेरी बंध

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर तिहेरी बंध > दुहेरी बंध > एकेरी बंध (पर्याय 4) हे आहे. सविस्तर रासायनिक विश्लेषण: 1. बंध क्रम व बंध सामर्थ्य (Bond Order and Strength): दोन अणूंमध्ये सामायिक केलेल्या इलेक्ट्रॉन जोड्यांची संख्या जितकी जास्त असते, तितके अणुकेंद्रकांमधील आकर्षण बल अधिक तीव्र असते. त्यामुळे बंध तोडण्यासाठी लागणारी ऊर्जा (Bond Dissociation Enthalpy) जास्त लागते. - तिहेरी बंध (Triple Bond, उदा. $N \equiv N$, $C \equiv C$): $1\sigma + 2\pi$ बंध (6 इलेक्ट्रॉन सामायिक); बंध ऊर्जा सर्वाधिक (~$839\text{ kJ/mol}$). - दुहेरी बंध (Double Bond, उदा. $O = O$, $C = C$): $1\sigma + 1\pi$ बंध (4 इलेक्ट्रॉन सामायिक); बंध ऊर्जा मध्यम (~$614\text{ kJ/mol}$). - एकेरी बंध (Single Bond, उदा. $H - H$, $C - C$): फक्त $1\sigma$ बंध (2 इलेक्ट्रॉन सामायिक); बंध ऊर्जा सर्वात कमी (~$348\text{ kJ/mol}$). 2. बंध लांबीशी व्यस्त प्रमाण: बंध सामर्थ्य हे बंध लांबीच्या व्यस्त प्रमाणात असते (तिहेरी बंध सर्वात लहान ~$120\text{ pm}$, तर एकेरी बंध सर्वात लांब ~$154\text{ pm}$ असतो). पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • पर्याय १ (दुहेरी > एकेरी > तिहेरी): अयोग्य; तिहेरी बंध दुहेरीपेक्षा खूप जास्त मजबूत असतो. • पर्याय २ (तिहेरी < दुहेरी < एकेरी): हा उलट क्रम आहे (हा बंध लांबीचा क्रम असू शकतो, सामर्थ्याचा नाही). • पर्याय ३ (तिहेरी = एकेरी = दुहेरी): अयोग्य; बंधांची संख्या बदलल्यास सामर्थ्य समान राहू शकत नाही. • पर्याय ४ (तिहेरी बंध > दुहेरी बंध > एकेरी बंध): बरोबर उत्तर; उतरत्या क्रमाने तिहेरी बंध सर्वाधिक मजबूत असतो. परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap): परीक्षार्थी अनेकदा 'चिन्हांच्या दिशेकडे' दुर्लक्ष करतात ($>$ की $<$ चिन्ह) किंवा 'बंध लांबी' (Bond Length) आणि 'बंध सामर्थ्य' (Bond Strength) यात गल्लत करतात. तिहेरी बंधाची लांबी सर्वात कमी, पण सामर्थ्य सर्वाधिक असते! स्मृती रूपक (Memory Booster): जास्त दोऱ्या एकत्र = जास्त ताकद (3 दोऱ्या > 2 दोऱ्या > 1 दोरी).
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram

स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता

Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

** परीक्षार्थी अनेकदा 'चिन्हांच्या दिशेकडे' दुर्लक्ष करतात ($>$ की $<$ चिन्ह) किंवा 'बंध लांबी' (Bond Length) आणि 'बंध सामर्थ्य' (Bond Strength) यात गल्लत करतात. तिहेरी बंधाची लांबी सर्वात कमी, पण सामर्थ्य सर्वाधिक असते!

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

** जास्त दोऱ्या एकत्र = जास्त ताकद (3 दोऱ्या > 2 दोऱ्या > 1 दोरी).

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

** • पर्याय १ (दुहेरी > एकेरी > तिहेरी): अयोग्य; तिहेरी बंध दुहेरीपेक्षा खूप जास्त मजबूत असतो.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):