योग्य उत्तर **द्वीपकल्पीय खंड** (पर्याय 3) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** योग्य उत्तर द्वीपकल्पीय खंड हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारताचा भूगर्भीय प्रदेश ज्यामध्ये प्राचीन लिथिक्स आणि ग्रॅनाइट्स आहेत आणि कॅंब्रियन युगापासून द्वीपकल्पीय पठार हे एक घन खंड म्हणून उभे राहिले आहे. • द्वीपकल्पीय पठार, ज्याला दख्खनचे पठार असेही संबोधले जाते, हे भारतातील सर्वात प्राचीन भूस्वरूपांपैकी एक आहे. • त्यात आग्नेय आणि रूपांतरित खडक जसे की ग्रॅनाइट्स आणि गिनीसेस आहेत जे प्रीकॅम्ब्रियन आणि कॅंब्रियन काळापासूनचे आहेत. • हे खडक उर्वरित जगाला आदळणाऱ्या भूगर्भीय उत्क्रांतीपासून वाचले, ज्यामुळे पृथ्वीच्या सर्वात प्राचीन पृष्ठभागाची चिन्हे जतन केली गेली. • द्वीपकल्पीय पठार हे जुन्या स्फटिकासारखे, आग्नेय आणि रूपांतरित खडकांनी बनलेले टेबललँड आहे. • गोंडवाना जमीन तुटल्याने आणि वाहून गेल्याने ते तयार झाले, ज्यामुळे ते आफ्रिकेतून वाहून गेलेल्या सर्वात जुन्या भूभागाचा एक आवश्यक भाग बनले. • पठारावर रुंद आणि उथळ दऱ्या आणि गोलाकार टेकड्या आहेत. • खडकांच्या रचनेमुळे हा प्रदेश खनिजांनी समृद्ध आहे. • ग्रॅनाइट सारखे रूपांतरित आणि आग्नेय खडक, अभ्रक आणि लोह धातू सारखे मौल्यवान खनिजे धारण करण्यासाठी ओळखले जातात. • या संसाधनांच्या विपुलतेने भारताच्या खाण उद्योगाला लक्षणीयरीत्या चालना दिली आहे, ज्यामुळे ते देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा एक आवश्यक भाग बनले आहे. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (सिंधु-गंगा-ब्रह्मपुत्रा मैदानी खंड)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (किनारी मैदानी खंड)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (द्वीपकल्पीय खंड)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 4 (भारतीय वाळवंट खंड)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: द्वीपकल्पीय खंड = पर्याय (3).