योग्य उत्तर **दादाभाई नौरोजी** (पर्याय 2) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** योग्य उत्तर दादाभाई नौरोजी आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • "स्वराज" हा संस्कृत शब्द ज्याचा अर्थ "स्वराज्य" असा होतो, हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील विविध नेत्यांशी संबंधित आहे. • तथापि, दादाभाई नौरोजी यांनीच भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या 1906 च्या कलकत्ता अधिवेशनात औपचारिकपणे स्वराज्याची मागणी राजकीय आघाडीवर आणली. • दादाभाई नौरोजी: "भारताचे ग्रँड ओल्ड मॅन" म्हणून ओळखले जाणारे दादाभाई नौरोजी हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या प्रमुख संस्थापकांपैकी एक होते. • काँग्रेसच्या 1906 च्या कलकत्ता अधिवेशनात राजकीय ध्येय म्हणून "स्वराज" किंवा "स्वराज्य" ही संकल्पना मांडणारे ते पहिले होते. • "स्वराज" हा शब्द स्वराज्य किंवा "स्व-शासन" सूचित करतो आणि महर्षी दयानंद सरस्वती आणि नंतर मोहनदास गांधी यांनी गृहराज्यासाठी समानार्थी शब्द म्हणून वापरला होता, परंतु हा शब्द सहसा गांधींच्या संकल्पनेला सूचित करतो. • स्वातंत्र्यसैनिक बाळ गंगाधर टिळक यांनी स्वराज्याच्या संकल्पनेला आणखी चालना दिली. • "स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच" ही त्यांची घोषणा स्वातंत्र्यलढ्यात प्रचंड लोकप्रिय झाली आणि त्यामुळे भारतीय जनतेला संपूर्ण स्वातंत्र्याच्या ध्येयाकडे वळवले. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (गोपाळ कृष्ण गोखले)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (दादाभाई नौरोजी)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 3 (महात्मा गांधी)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (स्वामी विवेकानंद)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: दादाभाई नौरोजी = पर्याय (2).