History
Modern Indian History
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणत्या समाजसुधारकाने SNDT महिला विद्यापीठाची स्थापना केली ?
Which of the following social reformer established SNDT Mahila University?
पर्याय (Options):
A
सेनापती बापट
B
रमाबाई रानडे
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
धोंडो केशव कर्वे
D
गोपाळ कृष्ण गोखले
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर **धोंडो केशव कर्वे** (पर्याय 3) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर धोंडो केशव कर्वे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• धोंडो केशव कर्वे -
• धोंडो केशव कर्वे (18 एप्रिल 1858 - 9 नोव्हेंबर 1962), महर्षी कर्वे या नावाने प्रसिद्ध, भारतातील महिला कल्याणाच्या क्षेत्रातील समाजसुधारक होत्या.
• कर्वे विधवांच्या शिक्षणाचा प्रसार करण्यात अग्रेसर होते.
• 1916 मध्ये, त्यांनी भारतातील पहिल्या महिला विद्यापीठाची स्थापना केली - नंतर SNDT महिला विद्यापीठ म्हणून ओळखले गेले.
• भारतातील स्त्रियांच्या मुक्तीसाठी आपले जीवन समर्पित करण्याबरोबरच, कर्वे हिंदू समाजातील जातिव्यवस्था आणि अस्पृश्यतेच्या शापाच्या निर्मूलनासाठी उभे राहिले.
• भारत सरकारने त्यांना 1958 मध्ये त्यांच्या 100 व्या वाढदिवसानिमित्त भारतरत्न हा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.
• 1891-1914 दरम्यान, कर्वे यांनी पुण्यातील फर्ग्युसन महाविद्यालयात गणित शिकवले.
• 1896 मध्ये जेव्हा कर्वेंनी विधवांसह स्त्रियांसाठी निवारा आणि शाळा सुरू केली होती.
• पुणे शहराबाहेरील हिंगणे या दुर्गम खेडेगावात त्यांना त्याची सुरुवात करावी लागली कारण शहरातील प्रबळ सनातनी ब्राह्मण समाजाने त्यांना त्यांच्या सुधारणावादी कार्यांमुळे बहिष्कृत केले होते.
• 1917-1918 दरम्यान, कर्वे यांनी प्राथमिक शाळेतील शिक्षकांसाठी प्रशिक्षण महाविद्यालय आणि मुलींसाठी दुसरी शाळा, कन्याशाळा स्थापन केली.
• पुण्याजवळच्या हिंगणे नावाच्या दुर्गम गावात महर्षी कर्वे यांनी एका झोपडीत चार विधवांना शिक्षण देण्यास सुरुवात केली.
• तेव्हा संस्थेचे नाव अनाथ बालिकाश्रम होते.
• लोक कारणाची गरज ओळखून संस्था वाढली.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (सेनापती बापट)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (रमाबाई रानडे)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (धोंडो केशव कर्वे)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
• **पर्याय 4 (गोपाळ कृष्ण गोखले)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: धोंडो केशव कर्वे = पर्याय (3).
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
संकल्पना सूत्र: धोंडो केशव कर्वे = पर्याय (3).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (सेनापती बापट)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (रमाबाई रानडे)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (धोंडो केशव कर्वे)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 4 (गोपाळ कृष्ण गोखले)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.