योग्य उत्तर **कमी दाबाच्या** (पर्याय 3) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** योग्य उत्तर कमी दाबाच्या आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: चक्रीवादळे: • चक्रीवादळे ही कमी दाबाच्या क्षेत्राभोवतीची जलद अंतर्मुख हवा असते. • हवा उत्तर गोलार्धात घड्याळाच्या उलट दिशेने आणि दक्षिण गोलार्धात घड्याळाच्या दिशेने फिरते. • चक्रीवादळे सहसा प्रचंड वादळे आणि खराब हवामानासह येतात. • सायक्लोन्स हा शब्द ग्रीक शब्द सायक्लोस वरून आला आहे ज्याचा अर्थ सापाचे वेटोळे. • हेन्री पॅडिंग्टन यांनी हा शब्द तयार केला कारण बंगालच्या उपसागरात आणि अरबी समुद्रातील उष्णकटिबंधीय वादळे समुद्राच्या वेटोळे घातलेल्या सापांसारखी दिसतात. • उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळे ही प्रचंड वादळे आहेत जी उष्णकटिबंधीय भागात महासागरांवर उगम पावतात आणि प्रचंड वारे, अतिवृष्टी आणि वादळाच्या लाटांमुळे मोठ्या प्रमाणात विनाश घडवून किनारपट्टीच्या भागात जातात. • उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळ ही जगातील सर्वात विनाशकारी नैसर्गिक आपत्तींपैकी एक आहे. • उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळे उष्ण उष्णकटिबंधीय महासागरांवर उद्भवतात आणि तीव्र होतात. • उष्णकटिबंधीय वादळांच्या निर्मितीसाठी आणि तीव्रतेसाठी अनुकूल परिस्थिती या आहेतः • $27^\circ$ C पेक्षा जास्त तापमानासह मोठा समुद्री पृष्ठभाग. • कोरिओलिस बलाची उपस्थिती. • ऊर्ध्व वाऱ्याच्या वेगातील लहान फरक. • पूर्व-अस्तित्वात असलेले कमकुवत कमी-दाब क्षेत्र किंवा निम्न-स्तरीय-चक्रीवादळ अभिसरण. • समुद्रसपाटीच्या प्रणाली वरील उच्च अपसरण. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (उच्च दाबाच्या)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (कमी तापमानाच्या)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (कमी दाबाच्या)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 4 (सामान्य तापमानाच्या)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: कमी दाबाच्या = पर्याय (3).