Geography
Biogeography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सिंधु-गंगा-ब्रह्मपुत्रेची मैदाने आणि नर्मदा-तापीची मैदाने ही खालीलपैकी कोणत्या प्रकारच्या मातीसाठी प्रसिध्द आहेत?
Indus-Ganga-Brahmaputra plains and Narmada-Tapi plains are famous for which of the following types of soil?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
गाळाची माती
B
लाल माती
C
काळी माती
D
जांभी माती
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर **गाळाची माती** (पर्याय 1) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर गाळाची माती आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• गाळाची माती:
• सिंधू, गंगा आणि ब्रह्मपुत्रा या तीन हिमालयातील नद्यांच्या धूप, वाहतूक आणि निक्षेपण क्रियांमुळे गाळाची माती तयार होते. संपूर्ण उत्तर भारतीय मैदाने गाळाच्या मातीपासून तयार झालेली आहेत.
• गाळाच्या मातीमध्ये वाळू, गाळ आणि चिकणमातीचे विविध प्रमाण असते.
• एकंदरीत गाळाच्या माती अतिशय सुपीक असतात. बहुतेक या मातींमध्ये पोटॅश, फॉस्फोरिक आम्ल आणि चुना यांचे पुरेसे प्रमाण असते जे ऊस, भात, गहू आणि इतर तृणधान्ये आणि कडधान्य पिकांच्या वाढीसाठी आदर्श आहेत.
• त्याच्या वयाच्या आधारावर, गाळाच्या मातीचे वर्गीकरण बांगर आणि खादर मातीमध्ये केले जाऊ शकते. खादरची माती बांगरच्या मातीपेक्षा जास्त सुपीक आहे.
पूरक माहिती:
• लाल माती - या मातीत फेरिक ऑक्साईड गट असतो म्हणून तिचा रंग लाल असतो. ही माती प्रामुख्याने दक्षिण भारतात तामिळनाडूपासून दक्षिणेकडील बुंदेलखंडपर्यंत आढळते. ही माती गहू, कापूस आणि बाजरी पिकासाठी चांगली आहे.
• काळी माती - ही माती जास्त पाणी धरून ठेवण्याच्या क्षमतेमुळे कापसासाठी योग्य आहे. ही माती आग्नेय लावा खडकांपासून तयार झाली आहे. माती लोहाने समृद्ध आहे.
• वाळवंटातील माती - ही माती प्रामुख्याने राजस्थानसारख्या शुष्क भागात आढळते. ही माती कमी सेंद्रिय पदार्थांसह वालुकामय आहे. ही माती बाजरी, कडधान्ये इत्यादी कमी पाणी लागणार्‍या पिकांसाठी योग्य आहे.
• लॅटराइट माती - या मातीत सेंद्रिय पदार्थ कमी आहेत. या मातीत लोह आणि ॲल्युमिनियम समृद्ध प्रमाणात असते. ही माती भात, ऊस, काजू या पिकांच्या लागवडीसाठी योग्य आहे.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (गाळाची माती)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
• **पर्याय 2 (लाल माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (काळी माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (जांभी माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: गाळाची माती = पर्याय (1).
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
संकल्पना सूत्र: गाळाची माती = पर्याय (1).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (गाळाची माती)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 2 (लाल माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (काळी माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (जांभी माती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.