योग्य उत्तर **1919** (पर्याय 2) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** योग्य उत्तर 1919 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: जालियनवाला बाग हत्याकांड: • पंजाबमध्ये, 9 एप्रिल 1919 रोजी, सैफुद्दीन किचलू आणि डॉ सत्यपाल या दोन राष्ट्रवादी नेत्यांना ब्रिटीश अधिकार्‍यांनी रोलेट कायद्यांतर्गत अटक केली, त्यांनी निषेध सभांना संबोधित केल्याशिवाय कोणत्याही चिथावणीशिवाय, आणि त्यांना अज्ञात स्थळी नेले. • यामुळे 10 एप्रिल रोजी हजारोंच्या संख्येने बाहेर पडलेल्या भारतीय आंदोलकांमध्ये नाराजी पसरली आणि त्यांच्या नेत्यांशी एकता दर्शविली. • भविष्यातील कोणत्याही आंदोलनाला आळा घालण्यासाठी सरकारने मार्शल लॉ लावला आणि पंजाबमधील कायदा व सुव्यवस्था ब्रिगेडियर-जनरल डायरकडे सोपवण्यात आली. • 13 एप्रिल, बैसाखीच्या दिवशी, अमृतसरमधील प्रतिबंधात्मक आदेशांची माहिती नसलेल्या शेजारील गावांतील लोकांचा मोठा जमाव जालियनवाला बागेत जमला. • जनरल डायरच्या आदेशानुसार सैन्याने मेळाव्याला वेढा घातला आणि फक्त एक्झिट पॉइंट रोखला आणि निशस्त्र जमावावर गोळीबार केला आणि 1000 हून अधिक निशस्त्र पुरुष, महिला आणि मुले मारली. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (1917)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (1919)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 3 (1922)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (1930)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: 1919 = पर्याय (2).