polity
Judiciary
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सर्वोच्च न्यायालय किंवा उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना कोणत्या कारणास्तव पदावरून काढता येते?
On what grounds can a judge of the Supreme Court or High Court be removed from the post?
पर्याय (Options):
A
अपात्रता आणि राजकीय संबंध
B
फक्त अपात्रता
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
सिद्ध गैरवर्तन आणि अपात्रता
D
फक्त सिद्ध गैरवर्तन
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर सिद्ध गैरवर्तन आणि अपात्रता आहे.
मुख्य मुद्दे
• भारताचे सर्वोच्च न्यायालय:
• भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना 26 जानेवारी 1950 रोजी झाली.
• सध्या सर्वोच्च न्यायालयात 33+CJI न्यायाधीश आहेत.
• भारताच्या आणि आशियातील सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश फातमा बीवी होत्या.
• भारताचे सरन्यायाधीश आणि सर्वोच्च न्यायालयाचे इतर न्यायाधीश 65 वर्षांचे होईपर्यंत पद धारण करतात.
• उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश 62 वर्षांचे होईपर्यंत पद धारण करतात.
• भारतीय संविधानातील अनुच्छेद 124 ते 147 आणि भाग V सर्वोच्च न्यायालयाची रचना आणि अधिकार यांची माहिती देतात.
• भारतीय उच्च न्यायालय अधिनियम, 1861
• भारतीय उच्च न्यायालय अधिनियम, 1861 हा युनायटेड किंगडमच्या संसदेचा एक कायदा होता जो भारतात उच्च न्यायालये स्थापित करण्यासाठी बनवला होता.
• या कायद्याने ब्रिटीश राज्याला कलकत्ता, बॉम्बे आणि मद्रास प्रांतांमध्ये उच्च न्यायालये स्थापन करण्याचा अधिकार दिला.
• या कायद्याने कलकत्ता, मद्रास आणि बॉम्बे येथील सर्वोच्च न्यायालये आणि प्रेसिडेन्सी शहरांतील सदर अदालती रद्द केल्या आणि त्यांच्या अधिकारक्षेत्रांचे विलीनीकरण करून उच्च न्यायालये स्थापन केली.
• उच्च न्यायालयांना दिवाणी आणि फौजदारी प्रकरणांमध्ये मूळ आणि अपील अधिकारक्षेत्र वापरण्याचा अधिकार देण्यात आला.