polity
State Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारताच्या संविधानातील कोणते वैशिष्ट्य केंद्राद्वारे राज्यपालाच्या नियुक्तीशी संबंधित आहे?
To which feature of the Constitution of India does the appointment of the Governor by the Centre belong?
पर्याय (Options):
A
संघराज्यीय वैशिष्ट्य
B
मार्गदर्शक तत्त्वे
C
संविधानाची सर्वोच्चता
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
एकात्मक प्रणाली
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर एकात्मक प्रणाली आहे.
मुख्य मुद्दे
• केंद्राद्वारे राज्यपालांची नियुक्ती हे भारतीय संविधानातील एकात्मक प्रणालीचे वैशिष्ट्य दर्शवते.
• या व्यवस्थेमुळे राज्याच्या प्रशासनावर केंद्राचे नियंत्रण येते, ज्यामुळे केंद्र सरकारची सत्ता मजबूत होते.
• राष्ट्रपती, केंद्राच्या वतीने, त्यांच्या सही आणि शिक्क्याखालील वॉरंटद्वारे राज्यांसाठी राज्यपालांची नियुक्ती करतात आणि प्रत्येक राज्यपाल पाच वर्षांच्या निश्चित कालावधीसाठी काम करतात.
• राज्याचे संवैधानिक प्रमुख म्हणून नियुक्त केले असले तरी, राज्यपाल राज्याच्या प्रशासकीय चौकटीत केंद्र सरकारचे प्रतिनिधी म्हणून कार्य करतात, ज्यामुळे भारताच्या राज्याच्या संघीय स्वरूपाची पुष्टी होते.
• राज्यपालांची राजीनामा प्रक्रिया देखील राष्ट्रपतींच्या अधिकाराधीन असते, जी या नियुक्ती यंत्रणेच्या केंद्रीकृत स्वरूपावर अधिक जोर देते.
महत्वाचे मुद्दे
• भारतात एकात्मक वैशिष्ट्यांसह संघराज्यीय रचना आहे. एकात्मक प्रणालीमध्ये, केंद्र सरकार संपूर्ण सरकारवर नियंत्रण ठेवते, ज्यात सर्व प्राधिकरणे आणि प्रशासकीय विभाग समाविष्ट असतात.
• भारत हा संसदीय शासनप्रणाली असलेला सार्वभौम समाजवादी धर्मनिरपेक्ष लोकशाही प्रजासत्ताक आहे.
• पंतप्रधानांच्या नेतृत्वाखालील मंत्रिमंडळ राष्ट्रपतींना सल्ला देते, जे देशाचे संवैधानिक प्रमुख आहेत.