polity
State Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणता अधिकार राज्यपालाला मिळत नाही?
Which of the following powers is NOT enjoyed by the Governor of a State?
पर्याय (Options):
A
न्यायिक अधिकार
B
कार्यकारी अधिकार
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
राजकीय/लष्करी अधिकार
D
विधानमंडळ संबंधी अधिकार
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर आहे राजकीय/लष्करी अधिकार.
मुख्य मुद्दे
• भारतातील कोणत्याही राज्याच्या राज्यपालाला कोणतेही राजकीय किंवा लष्करी अधिकार नसतात.
• हे अधिकार केवळ भारताच्या राष्ट्रपतींसाठी राखीव आहेत.
• राज्यपालाची भूमिका राज्य स्तरापुरती मर्यादित असते आणि ती आंतरराष्ट्रीय किंवा लष्करी बाबींपर्यंत विस्तारत नाही.
• राजकीय अधिकारांमध्ये राजदूतांची नियुक्ती करणे, करारांवर स्वाक्षरी करणे आणि परदेशी संबंध हाताळणे यांचा समावेश होतो, हे सर्व केंद्र सरकारद्वारे व्यवस्थापित केले जाते.
• लष्करी अधिकारांमध्ये सशस्त्र दलांची कमान समाविष्ट असते, जी सर्वोच्च कमांडर म्हणून राष्ट्रपतींकडे निहित असते.
अतिरिक्त माहिती
• राज्यपालाचे न्यायिक अधिकार:
• राज्यपालाला शिक्षा माफ करण्याचा, स्थगित करण्याचा, कमी करण्याचा किंवा शिक्षेत सवलत देण्याचा अधिकार आहे.
• तो राज्य कायद्यांच्या विरोधात कोणत्याही गुन्हेगाराची शिक्षा निलंबित करू शकतो, कमी करू शकतो किंवा बदलू शकतो.
• राज्यपालाचे कार्यकारी अधिकार:
• राज्यपाल मुख्यमंत्री आणि इतर मंत्र्यांची नियुक्ती करतो.
• तो महाधिवक्ता आणि राज्य निवडणूक आयुक्तांची नियुक्ती करतो.
• राज्यातील सर्व कार्यकारी कार्यवाही राज्यपालाच्या नावाने केली जाते.
• राज्यपालाचे विधानमंडळ संबंधी अधिकार:
• राज्यपाल राज्य विधानसभेला बोलावू शकतो, स्थगित करू शकतो आणि विसर्जित करू शकतो.
• प्रत्येक सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर पहिल्या सत्राच्या सुरुवातीला तो राज्य विधानमंडळाला संबोधित करतो.
• राज्यपाल राष्ट्रपतींच्या विचारासाठी काही विधेयके राखून ठेवू शकतो.
• राज्यपालाचे आर्थिक अधिकार:
• राज्यपाल हे सुनिश्चित करतो की वार्षिक आर्थिक विवरण (राज्य बजेट) राज्य विधानमंडळासमोर मांडले जाते.
• राज्यपालाच्या पूर्व शिफारसीशिवाय कोणताही अर्थ विधेयक राज्य विधानमंडळात मांडले जाऊ शकत नाही.