polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
घटना समितीची मूलभूत हक्क उपसमिती, जी प्रमुख नागरी स्वातंत्र्यांचा मसुदा तयार करण्यासाठी जबाबदार होती, तिचे अध्यक्षपद खालीलपैकी कोणी भूषवले?
The Constituent Assembly's Fundamental Rights Sub-Committee, responsible for drafting key civil liberties, was chaired by which of the following?
पर्याय (Options):
A
बी.आर. आंबेडकर
B
जवाहरलाल नेहरू
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
जे.बी. कृपलानी
D
राजेंद्र प्रसाद
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर जे.बी. कृपलानी आहे.
मुख्य मुद्दे
• घटना समितीच्या मूलभूत हक्क उपसमितीचे अध्यक्षपद जे.बी. कृपलानी यांनी भूषवले होते, जे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक प्रमुख नेते होते.
• स्वतंत्र भारतात नागरी स्वातंत्र्य आणि वैयक्तिक हक्कांचे संरक्षण सुनिश्चित करणाऱ्या मूलभूत हक्कांचा मसुदा तयार करण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.
• भारताच्या संविधानाचा मसुदा तयार करण्याचे काम सोपवलेल्या घटना समिती अंतर्गत 1947 मध्ये उपसमितीची स्थापना करण्यात आली होती.
• उपसमितीच्या शिफारशींनी भारतीय संविधानाच्या भाग III साठी पाया घातला, ज्यामध्ये समानता, स्वातंत्र्य आणि शोषणापासून संरक्षण यांसारख्या मूलभूत हक्कांचा समावेश आहे.
• या समितीचे कार्य भारतीय संविधानाच्या लोकशाही संरचनेला आकार देण्यासाठी महत्त्वाचे होते, ज्यामुळे मूलभूत हक्क शासनाचा आधारस्तंभ बनले.
अतिरिक्त माहिती
• बी.आर. आंबेडकर
• बी.आर. आंबेडकर हे घटना समितीच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते आणि त्यांना भारतीय संविधानाचे शिल्पकार मानले जाते.
• सामाजिक न्याय, समानता आणि अस्पृश्यता निर्मूलनाशी संबंधित तरतुदी तयार करण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.
• त्यांच्या नेतृत्वाने उपेक्षित समुदायांसाठी सुरक्षा उपायांचा समावेश आणि लोकशाही तत्त्वांना प्रोत्साहन दिले.
• जवाहरलाल नेहरू
• जवाहरलाल नेहरू हे घटना समितीचे एक प्रमुख सदस्य होते आणि त्यांनी स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान म्हणून काम केले.
• त्यांनी उद्दिष्टांचा ठराव प्रस्तावित केला, ज्यामध्ये संविधानाच्या मसुद्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वांची रूपरेषा होती.
• उद्दिष्टांचा ठराव भारतीय संविधानाच्या प्रस्तावनेसाठी एक अग्रदूत म्हणून काम करत होता.
• राजेंद्र प्रसाद
• डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे घटना समितीचे अध्यक्ष होते आणि नंतर ते भारताचे पहिले राष्ट्रपती बनले.
• समितीचे सुरळीत कामकाज आणि संविधानाच्या स्वीकृतीमध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.
• त्यांचे नेतृत्व समितीच्या विविध सदस्यांमध्ये एकोपा राखण्यासाठी महत्त्वाचे होते.
• मुख्य संकल्पना
• मूलभूत हक्क उपसमितीने भारतातील नागरिकांच्या मूलभूत नागरी स्वातंत्र्यांचे रक्षण करणाऱ्या तरतुदींचा मसुदा तयार करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
• या समितीच्या शिफारशींनी संविधानाच्या भाग III चा आधार तयार केला, ज्याला भारतीय लोकशाहीचा आधारशिला मानले जाते आणि समानता, स्वातंत्र्य आणि भेदभावापासून संरक्षण यांसारख्या हक्कांची हमी दिली जाते.