polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
जर एखाद्या गटाला केरळमध्ये तेलगू-माध्यमाची शाळा उघडण्याची परवानगी दिली गेली नाही, तर कोणत्या मूलभूत हक्काचे उल्लंघन होते?
Which fundamental right is violated if a group of people are NOT given permission to open a Telugu-medium school in Kerala?
पर्याय (Options):
A
समानतेचा हक्क
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क
C
धर्म स्वातंत्र्याचा हक्क
D
स्वातंत्र्याचा हक्क
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क आहे.
मुख्य मुद्दे
• जर केरळमध्ये तेलगू माध्यमाची शाळा उघडण्याची परवानगी एका गटाला दिली नाही, तर सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे उल्लंघन होईल.
• संविधानुसार, सर्व धार्मिक आणि भाषिक अल्पसंख्याकांना त्यांची संस्कृती जपण्यासाठी आणि विकसित करण्यासाठी स्वतःची शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचा अधिकार आहे.
• सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क:
• मूलभूत हक्क नागरिकांना राज्याच्या सक्तीच्या आणि निरंकुश अधिकाराच्या वापरापासून संरक्षण देतात. परिणामी, संविधान व्यक्तींच्या अधिकारांचे सरकार आणि इतर लोकांपासून संरक्षण करते.
• संविधानानुसार, सर्व धार्मिक, भाषिक किंवा अल्पसंख्याक गटांना त्यांची स्वतःची संस्कृती जपण्यासाठी आणि विकसित करण्यासाठी स्वतःच्या शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचे स्वातंत्र्य आहे.
महत्वाचे मुद्दे
• समानतेचा हक्क कायद्यासमोर सर्वांना समान वागणूक, अनेक कारणांवर आधारित भेदभावाला प्रतिबंध, सार्वजनिक नोकरीमध्ये सर्वांना समान वागणूक आणि अस्पृश्यता व पदव्यांचे निर्मूलन याची हमी देतो.
• “सर्व व्यक्तींना विवेक स्वातंत्र्याचा समान हक्क आहे आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था, नैतिकता आणि आरोग्याच्या अधीन राहून धर्माचे मुक्तपणे प्रतिपादन, आचरण आणि प्रसार करण्याचा हक्क आहे,” असे अनुच्छेद 25 म्हणते.
• स्वातंत्र्याचा हक्क नागरिकांना भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, संघटना स्थापन करण्याची क्षमता, वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि सन्मानपूर्वक जीवन जगण्याची क्षमता यासारखे मूलभूत स्वातंत्र्य प्रदान करतो.