polity
Central Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
राज्यसभा सभापतीसंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही?
Which of the following statement is not correct about the Chairman of Rajya Sabha?
पर्याय (Options):
A
राज्यसभा सभापतींना उपराष्ट्रपती पदावरून दूर केले तरच त्यांना सभापती पदावरून दूर करता येते.
B
सभापती हा सभागृहाचा सदस्य नसतो.
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
एखादे विधेयक हे धन विधेयक आहे की नाही हे सभापती ठरवतात आणि त्यांचा निर्णय अंतिम असतो.
D
राज्यसभा सभापती दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवत नाहीत.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
विधेयक हे धन विधेयक आहे की नाही हे सभापती ठरवतात आणि त्यांचा निर्णय अंतिम असतो हे योग्य आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सभापती हे राज्यसभेचे पीठासीन अधिकारी म्हणून ओळखले जातात.
• भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती असतात.
• राज्यसभा सभापतींना उपराष्ट्रपती पदावरून दूर केले तरच त्यांना सभापती पदावरून दूर करता येते. म्हणून, पर्याय (1) योग्य आहे.
• लोकसभा अध्यक्ष जो सभागृहाचा सदस्य असतो, त्याप्रमाणे सभापती हा राज्यसभेचा सदस्य नसतो. म्हणून, पर्याय (2) योग्य आहे.
• लोकसभा अध्यक्षांना दोन विशेषाधिकार असतात, जे सभापतींना प्राप्त नसतात; ते विशेषाधिकार पुढीलप्रमाणे:
• एखादे विधेयक हे धन विधेयक आहे की नाही हे लोकसभेचे अध्यक्ष ठरवतात आणि त्यांचा निर्णय हा अंतिम असतो. म्हणून, पर्याय (3) योग्य नाही.
• संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष भूषवतात. म्हणून, पर्याय (4) योग्य आहे.
• राज्यसभा सभापती, जे भारताचे उपराष्ट्रपती असतात, हे संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवत नाहीत.
पूरक माहिती:
• जेव्हा उपराष्ट्रपतींना पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असतो, अशासमयी ते राज्यसभेच्या बैठकीचे सभापती म्हणून कार्य करू शकत नाहीत.
• परंतु त्यांना सभागृहात उपस्थित राहून आपले मत मांडू शकतात; तसेच मतदानाशिवाय ते कामकाजात भाग घेऊ शकतात.
• लोकसभा अध्यक्षांना पदावरून दूर करण्याचा ठराव लोकसभेत विचाराधीन असल्यास ते पहिल्यांदा मतदान करू शकतात.
• सभापती पहिल्यांदा मतदान करू शकत नाहीत; परंतु केवळ समान मते पडल्यास ते मतदान करू शकतात.