polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
केंद्रीय गुप्तचर व अन्वेषण विभाग, भारतीय संविधानाच्या सातव्या अनुसूचीच्या कोणत्या सूचीत येतो?
Central Bureau of Intelligence and Investigation comes under which list of the seventh schedule of the Indian constitution?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
संघ सूची
B
समवर्ती सूची
C
राज्य सूची
D
स्थानांतरित सूची
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर संघ सूची हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सेंट्रल ब्युरो ऑफ इंटेलिजन्स अँड इन्व्हेस्टिगेशन (CBI) भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या अनुसूचीच्या संघ सूची अंतर्गत येते.
• भारतीय राज्यघटनेची सातवी अनुसूची केंद्र आणि राज्यांमधील अधिकार आणि कार्ये यांच्या वाटपाबद्दल आहे.
• यात तीन सूची आहेत:
• संघ सूची
• राज्य सूची, आणि
• समवर्ती सूची.
• संघ सूची ही अशी आहे जिथे केंद्राला विशिष्ट विषय हाताळण्याचे अनन्य अधिकार आहेत.
• सेंट्रल ब्युरो ऑफ इंटेलिजन्स अँड इन्व्हेस्टिगेशन हा संघ सूचीतील एक विषय आहे.
• याचा अर्थ केंद्र सरकारकडे CBI वर विशेष अधिकार आहे, जी राष्ट्रीय गुप्तचर आणि तपास यंत्रणांसाठी महत्त्वाची संस्था आहे.
पूरक माहिती:
• राज्य सूची:
• या सूचीमध्ये असे विषय आहेत ज्यावर फक्त राज्य सरकारच कायदे करू शकते.
• या सूचीतील विषय प्रादेशिक आणि स्थानिक महत्त्वाच्या बाबींशी संबंधित आहेत.
• उदाहरणांमध्ये पोलिस, कृषी आणि सार्वजनिक आरोग्य यांचा समावेश आहे.
• समवर्ती सूची:
• या सूचीमध्ये असे विषय आहेत ज्यावर केंद्र आणि राज्य सरकारे कायदे करण्यास सक्षम आहेत.
• तथापि, त्याच विषयावर केंद्र आणि राज्य कायदा यांच्यातील संघर्षाच्या बाबतीत, केंद्रीय कायदा प्रचलित आहे.
• या सूचीतील विषयांच्या उदाहरणांमध्ये दिवाळखोरी आणि दिवाळखोरी, विवाह आणि घटस्फोट, दिवाळखोरी आणि दिवाळखोरी आणि शिक्षण यांचा समावेश आहे.
• स्थानांतरित सूची:
• हा पर्याय सातव्या अनुसूचीचा भाग नाही.
• घटनात्मक सुधारणांद्वारे राज्य सूचीमधून समवर्ती सूचीमध्ये हस्तांतरित केलेल्या विषयांचा हा संदर्भ असू शकतो, परंतु हा भारतीय राज्यघटनेत वापरला जाणारा अधिकृत शब्द नाही.