polity
Judiciary
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
उच्च न्यायालय एखाद्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य सुरक्षित करण्यासाठी खालीलपैकी कोणते रिट जारी करू शकते?
Which one of the following writs can be issued by a High Court to secure the liberty of an individual?
पर्याय (Options):
A
परमादेश (Mandamus)
B
अधिकारपृच्छा (Quo-warranto)
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
बंदी प्रत्यक्षीकरण (Habeas Corpus)
D
प्रतिषेध (Prohibition)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर बंदी प्रत्यक्षीकरण (Habeas Corpus) आहे.
• रिट म्हणजे न्यायालयाच्या नावे दिलेला लेखी आदेश.
• हे एक कायदेशीर दस्तऐवज आहे जे न्यायालयाद्वारे जारी केले जाते आणि एखाद्या व्यक्तीला किंवा संस्थेला एखादे विशिष्ट कार्य करण्यास किंवा विशिष्ट कृत्य करणे थांबवण्यास आदेश देते.
महत्वाचे मुद्दे
• भारतीय राज्यघटनेचे कलम 32, सर्वोच्च न्यायालयाने रिट जारी करण्याच्या कायद्याशी संबंधित आहे.
• भारतीय राज्यघटनेचे कलम 226 उच्च न्यायालयाद्वारे रिट जारी करण्याच्या कायद्याशी संबंधित आहे.
• भारतात, केवळ ' विशेषाधिकार रिट ' जारी केले जातात जे वेगवेगळ्या परिस्थितीत जारी केले जातात.
• विशेषाधिकार रिट पाच प्रकारचे आहेत:
• बंदी प्रत्यक्षीकरण (Habeas corpus)
• अधिकारपृच्छा (Quo warranto)
• परमादेश (Mandamus)
• प्रतिषेध (Prohibition)
• उत्प्रेषण (Certiorari)
• एखाद्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य सुरक्षित करण्यासाठी बंदी प्रत्यक्षीकरण (Habeas Corpus) रिट जारी केले जाते.
• हे एक रिट आहे ज्यामध्ये अटक केलेल्या व्यक्तीला न्यायाधीश किंवा न्यायालयात हजर करणे आवश्यक असते, विशेषत: त्या व्यक्तीची सुटका सुरक्षित करण्यासाठी जोपर्यंत त्यांच्या अटकेसाठी कायदेशीर आधार दर्शविला जात नाही.
• याचा उद्देश कैद्याच्या स्वातंत्र्यास बाधा आणणारी बेकायदेशीर अटकेच्या बाबतीत जलद न्यायालयीन पुनरावलोकन सुनिश्चित करणे आहे.