MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जातिभेद निर्मूलनासाठी कार्य करण्यासाठी परमहंस मंडळीची स्थापना खालीलपैकी कोणत्या शहरात झाली?

In which of the following cities was the Paramhansa Mandali founded to work for the abolition of caste?

पर्याय (Options):
A

कानपूर

B

सुरत

C

पटना

D

बॉम्बे

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर बॉम्बे आहे. महत्वाचे मुद्दे • परमहंस मंडळीची स्थापना 1849 मध्ये बॉम्बे (आता मुंबई) शहरात झाली. • भारतातील ही सर्वात सुरुवातीच्या सामाजिक-धार्मिक सुधारणा चळवळींपैकी एक होती, ज्याचा उद्देश प्रचलित जातिव्यवस्थेला आव्हान देणे आणि समानता वाढवणे हा होता. • परमहंस मंडळीच्या संस्थापकांमध्ये दादोबा पांडुरंग, मेहताजी दुर्गाराम आणि इतर प्रमुख सुधारकांचा समावेश होता, जे प्रबोधनाच्या आदर्शांनी प्रेरित होते. • या संस्थेने जातिभेद निर्मूलनासाठी कार्य केले, रूढिवादी हिंदू प्रथांवर प्रश्नचिन्ह उभे केले आणि शिक्षण आणि तार्किक विचारांच्या महत्त्वावर जोर दिला. • सुधारणांवर चर्चा करण्यासाठी आणि सामाजिक समानतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांनी गुप्त बैठका घेतल्या, कारण त्यांच्या कल्पनांना अनेकदा रूढिवादी गटांकडून विरोध होत असे. • मंडळीने आंतरजातीय भोजनाला प्रोत्साहन दिले आणि अस्पृश्यता नाकारली, जे त्या काळात क्रांतिकारी विचार होते. • त्यांच्या प्रयत्नांमुळे भारतातील नंतरच्या सामाजिक सुधारणा चळवळींसाठी पाया तयार झाला आणि इतर नेत्यांना सामाजिक रूढींना आव्हान देण्याची प्रेरणा मिळाली. अतिरिक्त माहिती • परमहंस मंडळीचे महत्त्व: • ही चळवळ ब्राह्मो समाजाच्या पार्श्वभूमीवर उदयास आली आणि इतर सुधारणा चळवळींनी भारतात गती पकडली. • महात्मा गांधी आणि डॉ. बी.आर. आंबेडकर यांच्यासारख्या राष्ट्रीय नेत्यांनी जातिभेदाविरुद्ध लढा देण्यापूर्वी, शतकानुशतके रुजलेल्या जातिव्यवस्थेचा सामना करण्याचा हा सर्वात पहिला प्रयत्न होता. • मंडळीची महिला शिक्षणावरील प्रगतीशील भूमिका आणि बालविवाह विरोधातील भूमिका त्यांच्या काळाच्या पुढे होती. • प्रमुख सदस्य: • दादोबा पांडुरंग: मंडळीतील एक प्रमुख व्यक्ती, ज्यांनी समाजाला सुधारण्यासाठी तर्कशुद्धता आणि शिक्षणाची गरज यावर जोर दिला. • मेहताजी दुर्गाराम: आणखी एक प्रमुख सदस्य, जे अंधश्रद्धांना आव्हान देण्यासाठी आणि सामाजिक समानतेची वकिली करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण होते. • समान चळवळी: • ब्राह्मो समाज: राजा राममोहन रॉय यांनी स्थापन केलेला, ज्याने सती आणि बालविवाह यांसारख्या प्रथा बंद करण्यावर लक्ष केंद्रित केले, तर विधवा पुनर्विवाह आणि महिला शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. • प्रार्थना समाज: नंतर बॉम्बेमध्ये स्थापन झालेला, परमहंस मंडळीचा वारसा पुढे नेत जाति समानता आणि सामाजिक सुधारणांना प्रोत्साहन दिले. महत्वाचे मुद्दे • ऐतिहासिक संदर्भ: • 19 व्या शतकात, पाश्चात्त्य शिक्षण आणि विचारांच्या प्रभावामुळे भारतात महत्त्वपूर्ण सामाजिक सुधारणा चळवळी झाल्या. • परमहंस मंडळीसारख्या चळवळींचा उद्देश जातिभेद, अंधश्रद्धा आणि लैंगिक असमानता यांसारख्या समस्यांचे निराकरण करून भारतीय समाजाचे आधुनिकीकरण करणे हा होता. • वारसा: • परमहंस मंडळीला भारतातील भविष्यातील सामाजिक सुधारणा चळवळींचा पाया रचण्यात तिच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेसाठी ओळखले जाते. • या संस्थेने ज्योतिराव फुले यांच्यासारख्या नंतरच्या सुधारकांना प्रेरणा दिली, ज्यांनी जातिभेद आणि सामाजिक अन्यायविरुद्धचा लढा पुढे नेला.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?