MPSC Test Logo mpsctest.in
History Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

फरायझी चळवळ ही 19 व्या शतकातील _______ मधील धार्मिक सुधारणा चळवळ होती.

The Faraizi Movement was a religious reform movement of the 19th century in _______.

पर्याय (Options):
A

बंगाल

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

राजस्थान

C

गुजरात

D

महाराष्ट्र

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर बंगाल आहे. महत्वाचे मुद्दे • फरायझी चळवळ ही धार्मिक सुधारणा चळवळ होती, जी 19 व्या शतकात बंगालमध्ये सुरू झाली. इस्लामच्या आचरणात सुधारणा घडवून आणणे हा या चळवळीचा उद्देश होता. • या चळवळीची स्थापना हाजी শরীয়তুল্লাহ यांनी केली, जे एक प्रमुख इस्लामिक सुधारक होते. त्यांनी इस्लामिक प्रथा शुद्ध करण्याचा आणि धर्मात शिरलेल्या भ्रष्ट प्रथा दूर करण्याचा प्रयत्न केला. • "फरायझी" हा शब्द अरबी शब्द "फर्द" पासून आला आहे, ज्याचा अर्थ धार्मिक कर्तव्ये असा होतो. या चळवळीने इस्लामिक जबाबदाऱ्यांचे काटेकोरपणे पालन करण्यावर आणि गैर-इस्लामिक प्रथा दूर करण्यावर जोर दिला. म्हणून, ही चळवळ बंगालमध्ये सुरू झाली. • या चळवळीच्या प्रमुख उद्दिष्टांपैकी एक म्हणजे ब्रिटिश औपनिवेशिक राजवटीचा प्रभाव आणि बंगालमधील शेतकऱ्यांचे शोषण रोखणे. फरायझी नेत्यांनी शेतकऱ्यांच्या हक्कांसाठी, विशेषतः जुलमी जमीनदारांविरुद्ध लढा दिला. • या चळवळीने समुदायामध्ये समानता आणि एकता वाढवून मुस्लिमांची आध्यात्मिक आणि नैतिक एकात्मता पुनरुज्जीवित करण्याचे कार्य केले. म्हणून, या चळवळीने बंगालच्या सामाजिक-धार्मिक संदर्भावर लक्ष केंद्रित केले. • फरायझी चळवळीचा बंगालमध्ये महत्त्वपूर्ण प्रभाव होता, कारण या चळवळीने दलितांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्याचा आणि इस्लामिक मूल्यांना प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न केला. तसेच, औपनिवेशिक दडपशाही आणि सामाजिक-आर्थिक शोषणाविरुद्ध प्रतिकाराची भावना वाढवली. • या चळवळीला नंतर हाजी শরীয়তুল্লাহ यांचे पुत्र दुदू मियाँ यांच्या नेतृत्वाखाली गती मिळाली, ज्यांनी सामाजिक न्याय आणि धार्मिक सुधारणांसाठी संघर्ष सुरू ठेवला. म्हणून, ही चळवळ बंगालमध्ये एक मोठी शक्ती बनली. • म्हणून, योग्य उत्तर बंगाल आहे. अतिरिक्त माहिती • हाजी শরীয়তুল্লাহ: • हाजी শরীয়তুল্লাহ हे फरायझी चळवळीचे संस्थापक होते. त्यांचा जन्म 1781 मध्ये बंगालमध्ये झाला. त्यांनी मक्का येथे तीर्थयात्रा केली आणि इस्लामिक प्रथांमध्ये सुधारणा सुरू करण्यासाठी प्रेरित होऊन ते परत आले. • त्यांनी कुराण आणि सुন্নहचे पालन करण्यावर जोर दिला आणि इस्लामिक शिकवणुकीनुसार नसलेल्या प्रथा नाकारल्या. त्यांचे प्रयत्न इस्लाम शुद्ध करणे आणि धार्मिक जबाबदाऱ्या वाढवणे या उद्देशाने होते. • सामाजिक-आर्थिक परिणाम: • या चळवळीने बंगालमधील जमीनदारांकडून शेतकऱ्यांच्या शोषणाला वाचा फोडली. औपनिवेशिक सरकारने लादलेल्या जुलमी नीळ लागवड आणि करांविरुद्ध लढा दिला. • फरायझी नेत्यांनी सामाजिक न्याय आणि गरिबांच्या हक्कांसाठी वकिली केली, ज्यामुळे ही चळवळ शेतकऱ्यांमध्ये खूप लोकप्रिय झाली. • उदाहरण: या चळवळीने गैर-इस्लामिक मानल्या जाणाऱ्या करांच्या वसुलीला विरोध केला आणि शोषणाविरुद्धच्या लढ्यात शेतकऱ्यांना पाठिंबा दिला. • दुदू मियाँ: • ते हाजी শরীয়তুল্লাহ यांचे पुत्र होते आणि त्यांच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी चळवळीचे नेतृत्व स्वीकारले. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे चळवळ अधिक मजबूत झाली. • त्यांच्या नेतृत्वाखाली, फरायझी चळवळीने आपला प्रभाव वाढवला आणि बंगालमध्ये एक महत्त्वपूर्ण शक्ती बनली, धार्मिक आणि सामाजिक सुधारणांसाठी वकिली केली. • शेतकऱ्यांना एकत्र आणण्यात आणि जमीनदार आणि औपनिवेशिक अधिकाऱ्यांकडून होणाऱ्या शोषणाला विरोध करण्यासाठी त्यांना संघटित करण्यात ते विशेष प्रभावी होते. महत्वाचे मुद्दे • फरायझी चळवळीचे महत्त्व: • या चळवळीने इस्लामिक मूल्यांना पुनरुज्जीवित करण्यात आणि बंगालमधील मुस्लिमांमध्ये एकतेची भावना वाढवण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. • धार्मिक जबाबदाऱ्यांचे पालन करण्याचे आणि इस्लामिक शिकवणींच्या विरोधात असलेल्या प्रथा नाकारण्याचे महत्त्व या चळवळीने अधोरेखित केले. • समाजावर परिणाम: • या चळवळीने शेतकऱ्यांना सक्षम बनण्यास आणि सामाजिक-आर्थिक शोषणाला विरोध करण्यास मदत केली, ज्यामुळे बंगालमधील समाजाच्या एकूण सुधारणेस हातभार लागला. • या चळवळीने भविष्यातील आंदोलनांसाठी पाया घातला, ज्याने दलितांसमोरील आव्हानांना तोंड देण्याचा आणि सामाजिक न्यायाला प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न केला.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?