geography
Indian Rivers and Water Resources
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालील जोड्या विचारात घ्या: +-------------------+--------+ | धरण | नदी | +-------------------+--------+ | 1. सरदार सरोवर | तापी | | 2. हिराकुड | महानदी | | 3. नागार्जुन सागर | कृष्णा | | 4. मेत्तूर | कावेरी | +-------------------+--------+ वर दिलेल्या किती जोड्या योग्यरित्या जुळली/जुळल्या आहे/आहेत?
Consider the following pairs: +--------------------+----------+ | Dam | River | +--------------------+----------+ | 1. Sardar Sarovar | Tapi | | 2. Hirakud | Mahanadi | | 3. Nagarjuna Sagar | Krishna | | 4. Mettur | Kaveri | +--------------------+----------+ How many pairs given above is/are correctly matched?
पर्याय (Options):
A
केवळ एक जोडी
B
केवळ दोन जोड्या
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ तीन जोड्या
D
चारही जोड्या
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर केवळ तीन जोड्या आहेत.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
नर्मदा नदी
• अमरकंटक पठाराच्या पश्चिमेला नर्मदेचा उगम होतो.
• दक्षिणेकडील सातपुडा आणि उत्तरेकडील विंध्य पर्वतरांगांच्या दरम्यानच्या दरीत वाहताना, संगमरवरी खडकांमध्ये एक नयनरम्य दरी आणि जबलपूरजवळ धुंआधार धबधबा तयार होतो.
• ते भरुचच्या दक्षिणेला अरबी समुद्राला मिळते आणि 27 किमी लांबीचा एक विस्तृत खाडी तयार करते.
• या नदीवर सरदार सरोवर प्रकल्प उभारण्यात आला आहे. म्हणून, विधान 1 अयोग्य आहे.
तापी नदी
• तापी मध्य प्रदेशातील बैतुल जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वतरांगांमध्ये उगम पावते.
• ती नर्मदेच्या समांतर दरीमध्येही प्रवाहित होते परंतु ती लांबीने खूपच लहान आहे.
• त्याच्या खोऱ्यात मध्य प्रदेश, गुजरात आणि महाराष्ट्राचा काही भाग येतो.
• उत्तर तापी प्रकल्पाचे हथनूर धरण (महाराष्ट्र)
महानदी नदी
• महानदी छत्तीसगडच्या रायपूर जिल्ह्यातील सिहावा जवळ उगम पावते आणि ओडिशातून तिचे पाणी बंगालच्या उपसागरात प्रवाहित होते.
• त्याचे जलनिःसारण क्षेत्र महाराष्ट्र, छत्तीसगड, झारखंड आणि ओडिशा यांनी सामायिक केले आहे.
• हे ब्राह्मणी आणि बैतरणी नद्यांसह एक जटिल त्रिभुज प्रदेश तयार करते.
• नदीवरील हिराकुड धरणामुळे नदीच्या पुराची तीव्रता कमी झाली आहे. म्हणून, विधान 2 योग्य आहे.
कृष्णा नदी
• कृष्णा ही दुसरी सर्वात मोठी पूर्वेकडून वाहणारी द्वीपकल्पीय नदी आहे जी सह्याद्रीतील महाबळेश्वरजवळ उगम पावते.
• कोयना, घटप्रभा, मलप्रभा, भीमा, तुंगभद्रा, मुसी आणि मुनेरू या महत्त्वाच्या उपनद्या आहेत.
• कोयना, तुंगभद्रा आणि नागार्जुनसागर ही कृष्णा नदी प्रणालीवरील महत्त्वाची धरणे आहेत. म्हणून, विधान 3 योग्य आहे.
कावेरी नदी
• कावेरी पश्चिम घाटाच्या ब्रह्मगिरी पर्वतरांगेत उगम पावते आणि ती तामिळनाडूमधील कुड्डालोरच्या दक्षिणेला बंगालच्या उपसागरात पोहोचते.
• उत्तर पाणलोट क्षेत्रात नैऋत्य पावसाळी हंगामात (उन्हाळा) आणि खालच्या भागात ईशान्य पावसाळी हंगामात (हिवाळा) पाऊस पडतो, नदी इतर द्वीपकल्पीय नद्यांच्या तुलनेत तुलनेने कमी चढउतारांसह वर्षभर पाणी वाहून नेते.
• काबिनी, भवानी आणि अमरावती या तिच्या महत्त्वाच्या उपनद्या आहेत.
• मेत्तूर धरण कावेरी नदीवर आहे. म्हणून, विधान 4 योग्य आहे.
पूरक माहिती:
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram
Solution Diagram