economy
Initiatives by Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारताच्या 10 व्या पंचवार्षिक योजनेचा कालावधी कोणता होता?
What was the tenure of the 10^(th) five year plan in India ?
पर्याय (Options):
A
2000 - 2005
B
1992 - 1997
C
1997 - 2002
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
2002 - 2007
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
2002 - 2007 हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
दहावी पंचवार्षिक योजना (2002-2007) - महत्त्वाचे मुद्दे
• अध्यक्ष: पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 8% GDP वृद्धी दराचे उद्दिष्ट ठेवले होते, वास्तविक प्राप्त वृद्धी दर 7.6% इतका होता.
• लक्ष्यित क्षेत्र: दारिद्र्य निर्मूलन, रोजगार निर्मिती, शिक्षण, आरोग्य व पायाभूत सुविधांचा विकास.
• क्षेत्रीय विकास उद्दिष्टे: कृषी 4%, उद्योग 10% आणि सेवा 9%.
• प्रमुख उपक्रम: सुशासन, विकेंद्रीकरण आणि सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी (PPP) वर भर दिला.
• परिणाम: साक्षरतेच्या दरात सुधारणा, आर्थिक वाढ आणि सर्वसमावेशक विकासाच्या दिशेने प्रयत्न.
पूरक माहिती:
• भारतीय नियोजन आयोग
• मार्च 1950 मध्ये स्थापन झालेल्या नियोजन आयोगावर भारताच्या पंचवार्षिक योजना आखण्याची जबाबदारी होती.
• जानेवारी 2015 मध्ये, योजना आयोगाची जागा नीति आयोगाने घेतली.
• भारताच्या आर्थिक धोरणांना आणि विकास कार्यक्रमांना आकार देण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
• नीति आयोग
• जानेवारी 2015 मध्ये स्थापन झालेले, नीति (NITI) आयोग म्हणजे नॅशनल इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया होय.
• हे भारत सरकारचे धोरणात्मक विचारगट म्हणून कार्य करते आणि दिशादर्शक आणि धोरणात्मक दोन्ही प्रकारचे मार्गदर्शन प्रदान करते.
• समावेशक वाढ
• समावेशक वाढ म्हणजे आर्थिक वाढीची प्रक्रिया, जी सर्व क्षेत्रांमध्ये व्यापक असते आणि देशाच्या कामगार बलाच्या मोठ्या भागाचा समावेश करते.
• 11 व्या पंचवार्षिक योजनेत आर्थिक वाढीचे फायदे समाजातील सर्व घटकांपर्यंत पोहोचावेत यासाठी समावेशक वाढीवर भर देण्यात आला होता.
• क्षेत्रीय विकास लक्ष्ये
• संतुलित आणि शाश्वत विकास सुनिश्चित करण्यासाठी या योजनेत कृषी, उद्योग आणि सेवा क्षेत्रांसाठी विशिष्ट वाढीचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले होते.