economy
National Income Accounting
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सरकारचा एकूण महसूल आणि एकूण खर्च यातील फरकाला _________ असे म्हणतात.
The difference between total revenue and total expenditure of the government is termed as _________. (Expenditure > Revenue)
पर्याय (Options):
A
प्राथमिक तूट
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
वित्तीय तूट
C
महसूल अधिशेष
D
महसूल तूट
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर वित्तीय तूट आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सरकारचा एकूण महसूल आणि एकूण खर्च यातील तफावतीला वित्तीय तूट असे म्हणतात.
• जेव्हा सरकारचा खर्च एखाद्या आर्थिक वर्षात सरकारच्या उत्पन्नापेक्षा जास्त असतो तेव्हा वित्तीय तूट उद्भवते.
• वित्तीय तूट = एकूण खर्च – एकूण महसूल (कर्ज वगळून)
• राजकोषीय तूट GDP च्या टक्केवारी (एकूण देशांतर्गत उत्पादन) म्हणून मोजली जाते.
महत्त्वाची टीप:
प्राथमिक तूट
• प्राथमिक तूट ही चालू वर्षाची वित्तीय तूट आहे जी मागील कर्जावरील प्रलंबित व्याज देयके वजा केली जाते.
• उत्पन्नाचे व्याज न भरता सरकारी कर्जे कोणते खर्च पूर्ण करणार आहेत हे ते दाखवते.
• प्राथमिक तूट = वित्तीय तूट – व्याज देयके
महसुली तूट
• महसुली तूट म्हणजे महसुली खर्चाच्या तुलनेत महसुली प्राप्तीची कमतरता.
• महसुली तूट = एकूण महसुली खर्च – एकूण महसूल प्राप्ती
• त्यातून अर्थव्यवस्थेत चलनवाढीची परिस्थिती निर्माण होते.
महसूल अधिशेष
• जेव्हा निव्वळ उत्पन्नाची वास्तविक रक्कम खर्चाच्या अंदाजित रकमेपेक्षा जास्त असते तेव्हा महसूल अधिशेष उद्भवतो.
• हे महसुली तुटीच्या विरुद्ध आहे.
पूरक माहिती:
• 2022-23 साठी वित्तीय तूट 14,600 कोटी रुपये ( छत्तीसगडच्या GSDP च्या 3.33%) चे लक्ष्य आहे.
• केंद्र सरकारने केंद्रीय अर्थसंकल्प 2022-23 मध्ये वित्तीय तूट GSDP च्या 4% मर्यादित केली आहे.
• 2021-22 मध्ये, राज्याने GSDP च्या 3.81% एवढी राजकोषीय तुटीचा अंदाज व्यक्त केला आहे.