economy
Money and Banking
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
सरकारने कोणत्या प्रकारचा पैसा वैध चलन म्हणून घोषित केला आहे ज्यासाठी सर्व लोक आणि संस्थांनी ते चलनाचे साधन म्हणून स्वीकारणे आवश्यक आहे?
Which type of money is declared by the government to be a legal tender which requires all people and institutions to accept it as a means of payment?
पर्याय (Options):
A
वस्तुरूप पैसा
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
अपरिवर्तनीय पैसा
C
विश्वासाश्रित पैसा
D
व्यावसायिक बँक पैसा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर अपरिवर्तनीय पैसा आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• चलनी नोटा आणि नाण्यांना अपरिवर्तनीय पैसा म्हणतात.
• त्यांना सोन्याचे किंवा चांदीच्या नाण्यासारखे आंतरिक मूल्य नसते.
• वस्तुरूप पैश्याच्या विपरीत, अपरिवर्तनीय पैसा कोणत्याही भौतिक वस्तूद्वारे समर्थित नाही त्याऐवजी तो सरकारचे आदेश किंवा अधिकाराद्वारे समर्थित असतो.
• त्यांना वैध चलन देखील म्हटले जाते कारण ते कोणत्याही प्रकारच्या व्यवहाराच्या हिशेबपूर्तिसाठी देशातील कोणत्याही नागरिकाद्वारे नाकारले जाऊ शकत नाहीत.
• चलनी नोटा आणि नाण्यांचे मूल्य या वस्तू जारी करणार्‍या खात्याने प्रदान केलेल्या हमीमधून प्राप्त होते. प्रत्येक चलनी नोटेवर आरबीआयच्या गव्हर्नरचे वचन असते की जर कोणी ही नोट आरबीआय किंवा इतर कोणत्याही व्यावसायिक बँकेला प्रदान केली तर आरबीआय त्या व्यक्तीला नोटेवर छापलेल्या मूल्याच्या समान क्रयशक्ती देण्यास जबाबदार असेल.
• अपरिवर्तनीय पैसा मध्यवर्ती बँकांना अर्थव्यवस्थेवर नियंत्रण देते कारण त्यांना किती चलन मुद्रित करायचे है अधिकार असतो आणि जर ते जास्त छापले गेले तर त्याचा परिणाम अतिचलनवाढीत होऊ शकतो.
• बाजारातील पुरवठा आणि मागणी संबंध अपरिवर्तनीय पैश्याचे मूल्य ठरवतात.