योग्य उत्तर - फक्त 1, 2 आणि 4 हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्वातंत्र्याच्या वेळी भारताचा परकीय व्यापार: • कच्च्या मालाची निर्यात: वसाहतवादी राजवटीत, भारताने प्रामुख्याने कापूस, ताग, चहा आणि मसाले यांसारख्या कच्च्या मालाची ब्रिटिश उद्योगांना निर्यात केली. ब्रिटिश आर्थिक फायद्यांसाठी भारताच्या संसाधनांचा वापर करण्यावर लक्ष केंद्रित केले होते. • उत्पादित वस्तूंची आयात: भारत ब्रिटिश उत्पादित वस्तूंनी, ज्यात वस्त्रोद्योग आणि यंत्रसामग्रीचा समावेश होता, भरलेला होता, ज्यामुळे भारतीय उद्योग आणि कारागीर यांना नुकसान झाले. यामुळे ब्रिटिश वस्तूंवर अवलंबित्व निर्माण झाले आणि भारतातील औद्योगिक वाढ मर्यादित झाली. • व्यापारामुळे वसाहतवादी हितसंबंध साधले गेले: व्यापार धोरणे भारताच्या अर्थव्यवस्थेच्या खर्चावर ब्रिटनला फायदा होईल अशा प्रकारे संरचित केली होती. यामुळे भारतातून ब्रिटनकडे संपत्तीचा निचरा झाला, ज्याला “आर्थिक शोषण” असे प्रसिद्धपणे वर्णन केले जाते. पूरक माहिती: • व्यापाराचा भारतीय उद्योगांना फायदा झाला नाही: • वसाहतवादी व्यापार धोरणे भारतीय उद्योगांना दाबून टाकण्यासाठी तयार केली होती. स्वस्त ब्रिटिश वस्तूंच्या आयातीमुळे स्थानिक कारागीर आणि वस्त्रोद्योगासारख्या पारंपरिक उद्योगांचा ऱ्हास झाला. • ब्रिटिश राजवटीत जागतिक अर्थव्यवस्थेतील भारताची भूमिका कच्च्या मालाचा निर्यातदार आणि तयार वस्तूंचा आयातदार म्हणून कमी झाली होती, ज्यामुळे भारतीय उद्योग ब्रिटिश उद्योगांशी स्पर्धा करू शकले नाहीत.