current_affairs
Appointments and Resignations
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
डिसेंबर 2025 मध्ये आंतरराष्ट्रीय लोकशाही आणि निवडणूक सहाय्य संस्थेच्या (आंतरराष्ट्रीय IDEA) अध्यक्षपदाची जबाबदारी कोणत्या भारतीय व्यक्तीने पहिल्यांदा स्वीकारली आहे?
Which Indian individual has taken the charge of Chairship of the International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA) for the first time in December 2025?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
ज्ञानेश कुमार
B
राजीव कुमार
C
सुनील अरोरा
D
शशी शेखर वेम्पती
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर ज्ञानेश कुमार आहे.
In News
• आंतरराष्ट्रीय लोकशाही आणि निवडणूक सहाय्य संस्थेचे (आंतरराष्ट्रीय IDEA) अध्यक्षपद भूषविण्यासाठी भारताला प्रथमच आमंत्रित करण्यात आले आहे आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार स्टॉकहोम, स्वीडन येथे अध्यक्षपदाची सूत्रे स्वीकारतील.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार हे प्रथमच अध्यक्ष म्हणून पदभार स्वीकारताना भारताचे प्रतिनिधित्व करतील.
• भारताने जागतिक स्तरावर मुक्त, निष्पक्ष आणि पारदर्शक निवडणुका घेण्याचा विक्रम नोंदवला आहे, ज्यामुळे हे पद मिळवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
• स्टॉकहोम, स्वीडन येथे अध्यक्षपदाचा समारंभ पार पडेल, जिथे आंतरराष्ट्रीय IDEA चे मुख्यालय आहे.
• भारत आंतरराष्ट्रीय IDEA चा संस्थापक सदस्य आहे आणि निवडणूक संशोधन आणि क्षमता-निर्माण कार्यक्रमांमध्ये सक्रियपणे योगदान देतो.
पूरक माहिती:
• International IDEA
• ही एक आंतरसरकारी संस्था आहे, जी 1995 मध्ये जगभरात लोकशाहीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि मजबूत करण्यासाठी स्थापित करण्यात आली आहे.
• या संस्थेचे मुख्यालय स्टॉकहोम, स्वीडन येथे आहे.
• सध्या 37 सदस्य देश आहेत; अमेरिका आणि जपान हे निरीक्षक आहेत.
• 2003 पासून या संस्थेकडे संयुक्त राष्ट्र महासभेचे निरीक्षक पद आहे.
• भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC)
• हे भारताच्या निवडणूक आयोगाचे प्रमुख असतात.
• देशभरात मुक्त आणि निष्पक्ष निवडणुकांचे ते निरीक्षण करतात.
• ज्ञानेश कुमार सध्या CEC म्हणून कार्यरत आहेत आणि प्रमुख आंतरराष्ट्रीय लोकशाही व्यासपीठांवर भारताचे प्रतिनिधित्व करतात.
• IDEA मध्ये भारताची भूमिका
• भारत 1995 पासून संस्थापक सदस्य आहे.
• निवडणूक संशोधन, प्रशिक्षण आणि क्षमता-निर्माणासाठी सक्रियपणे सहयोग करतो.
• अध्यक्षपद हे जागतिक लोकशाही प्रशासनामध्ये भारताच्या नेतृत्वाचा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.
• सदस्यता रचना
• युरोप, लॅटिन अमेरिका, आफ्रिका, आशिया-पॅसिफिक आणि इतर देशांचा समावेश आहे.
• निवडणूक व्यवस्थापन, लोकशाही मूल्यांकन, राजकीय सहभाग आणि संस्थात्मक मजबुतीकरण यावर लक्ष केंद्रित केले जाते.