current_affairs
States Affairs
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
दिव्यांग कल्याण योजनांसाठी भारताचे पहिले AI-सक्षम वन-स्टॉप डिजिटल प्लॅटफॉर्म 'दिव्यांग सहायक पोर्टल' कोणत्या राज्याने सुरू केले?
Which state launched the 'Divyang Sahayak Portal', India's first AI-enabled one-stop digital platform for disability welfare schemes?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
महाराष्ट्र
B
कर्नाटक
C
तामिळनाडू
D
गुजरात
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर महाराष्ट्र आहे.
In News
• मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 'दिव्यांग सहायक पोर्टल' चे उद्घाटन केले, त्यामुळे महाराष्ट्र असे एकात्मिक व्यासपीठ सुरू करणारे पहिले राज्य बनले.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• दिव्यांग सहायक पोर्टल हे AI-सक्षम, पेपरलेस प्लॅटफॉर्म आहे जे दिव्यांग व्यक्तींसाठी (PwDs) कल्याणकारी योजनांपर्यंत पोहोच सुलभ करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.
• सेवांच्या एंड-टू-एंड ऑनलाइन वितरणास सक्षम करण्यासाठी ते UDID (युनिक डिसएबिलिटी आयडी) आणि आधार एकत्रित करते.
• हे पोर्टल दिव्यांगांचे हक्क अधिनियम, 2016 अंतर्गत परिभाषित केलेल्या 21 दिव्यांग श्रेणींचा समावेश करते.
• वैशिष्ट्यांमध्ये रिअल-टाइम अर्ज ट्रॅकिंग, स्वयंचलित मंजूरी आणि AI-आधारित तक्रार निवारण प्रणाली यांचा समावेश आहे.
पूरक माहिती:
• RPwD कायदा, 2016
• महत्व - यामुळे मान्यताप्राप्त दिव्यांगांची संख्या 7 वरून 21 पर्यंत वाढली आणि PwDs साठी 4% सरकारी नोकऱ्या राखीव ठेवल्या.
• UDID कार्ड
• प्रकल्प - PwDs साठी राष्ट्रीय डेटाबेस तयार करण्याच्या दृष्टीने "दिव्यांग व्यक्तींसाठी युनिक आयडी" प्रकल्प राबविण्यात येत आहे.
• दिव्यांग कल्याण विभाग
• संदर्भात - 2022 मध्ये स्वतंत्र 'दिव्यांग कल्याण विभाग' (दिव्यांग कल्याण विभाग) स्थापन करणारे महाराष्ट्र हे भारतातील पहिले राज्य होते.