General Science
Structure of Atom
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
न्यूलँड्सच्या अष्टकांच्या नियमातील (Newlands' Law of Octaves) वर्गीकरणातील शेवटचे मूलद्रव्य कोणते होते?
Which of the following was the last element in Newlands' Law of Octaves classification?
पर्याय (Options):
A
रेडियम (Radium)
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
थोरियम (Thorium)
C
लोह (Iron)
D
ऱ्होडियम (Rhodium)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
इंग्रज शास्त्रज्ञ जॉन न्यूलँड्स (John Newlands) यांनी 1866 मध्ये मूलद्रव्यांची मांडणी त्यांच्या अणुवस्तुमानाच्या चढत्या क्रमाने केली, ज्याला **अष्टकांचा नियम (Law of Octaves)** म्हणतात.
न्यूलँड्सच्या वेळी ज्ञात असलेल्या 56 मूलद्रव्यांपैकी पहिले मूलद्रव्य **हायड्रोजन (H)** होते आणि 56 वे व शेवटचे मूलद्रव्य **थोरियम (Thorium - Th)** होते. संगीतातील सप्तकाप्रमाणे (सा, रे, ग, म, प, ध, नी, सा) प्रत्येक आठव्या मूलद्रव्याचे गुणधर्म हे पहिल्या मूलद्रव्यासारखे असतात. हा नियम केवळ कॅल्शियमपर्यंतच लागू पडत होता.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
न्यूलँड्सच्या अष्टक नियमाची सुरुवात **हायड्रोजनपासून** झाली आणि शेवट **थोरियमवर** झाला. तसेच हा नियम केवळ **कॅल्शियमपर्यंतच (Ca)** अचूक लागू पडत होता.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
न्यूलँड्स अष्टक त्रिसूत्री: • सुरुवात = हायड्रोजन (H - 1) • शेवट = **थोरियम (Th - 56)** • मर्यादा = कॅल्शियमपर्यंत (Ca - 20) लागू
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (रेडियम): 1898 मध्ये मेरी क्युरींनी शोधलेले किरणोत्सारी मूलद्रव्य (न्यूलँड्सच्या काळात ज्ञात नव्हते). • पर्याय 2 (थोरियम): तंतोतंत बरोबर; न्यूलँड्सच्या 56 मूलद्रव्यांच्या वर्गीकरणातील 56 वे अंतिम मूलद्रव्य. • पर्याय 3 (लोह): कोबाल्ट आणि निकेलपासून दूर ठेवलेला धातू. • पर्याय 4 (ऱ्होडियम): संक्रमण धातू.